Ιστότοπος Φυσικής Αγωγής (www.fa3.gr )  ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΔIEΘNEIΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ (BOΛEΪ) ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΒΟΛΛΕΫ ΚΑΘΗΜΕΝΩΝ (SITTING ΒΟΛΛΕΫ) ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ WOVD

WOVD
ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΒΟΛΛΕΫ ΚΑΘΗΜΕΝΩΝ
2001 - 2004

Προς εφαρµογή
Σε όλες τις επίσηµες Παγκόσµιες και Διεθνείς Διοργανώσεις
καθώς και σε Εθνικές Διοργανώσεις από 1 Ιανουαρίου 2001
η
(Ενηµερώθηκαν την 19 Ιουλίου 2001)
η
ΣΗΜΕΙΩΣΗ :-
Όλα τα διαγράµµατα αναφέρονται στα διαγράµµατα FIVB.
Νέα διαγράµµατα WOVD πρόκειται να δηµιουργηθούν.
Την µετάφραση των κανονισµών στην ελληνική γλώσσα πραγµατοποίησε ο διεθνής ECV διαιτητής και πρόεδρος του Συνδέσµου Διαιτητών Πετοσφαίρισης Δ. Αττικής και Πειραιά Γιώργος Θ. Διαµαντόπουλος.

ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ SITTING ΒΟΛΛΕΫ
ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ WOVD

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ
ΤΜΗΜΑ Ι
ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
Κεφάλαιο Πρώτο
Εγκαταστάσεις και Εξοπλισµός
Αγωνιστικός Χώρος (Διαγράµµατα 1a, 1b & 2)
Διαστάσεις
Επιφάνεια αγωνιστικού χώρου
Γραµµές στον αγωνιστικό χώρο
Ζώνες και περιοχές
Θερµοκρασία
Φωτισµός
Φιλές και στυλοβάτες (Διάγραµµα 3)
Ύψος του φιλέ
Κατασκευή
Πλάγιες ταινίες
Αντένες
Στυλοβάτες
2.6 Συµπληρωµατικός εξοπλισµός
Μπάλες
Πρότυπα
Οµοιοµορφία στις µπάλες
Σύστηµα µε τρεις µπάλες
Κεφάλαιο Δεύτερο
Συµµετέχοντες
Οµάδες
Σύνθεση οµάδας
Θέση της οµάδας
Εξοπλισµός
Αλλαγή στον εξοπλισµό
Απαγορευµένα αντικείµενα
 
11. Επικεφαλής των οµάδων
11.1 Αρχηγός
11.2 Προπονητής
11.3 Βοηθός προπονητή
Κεφάλαιο Τρίτο
Μορφή Αγώνα
Κατάκτηση πόντου, νικητής ενός σετ και νικητής του αγώνα
Κατάκτηση πόντου
Νικητής ενός σετ
Νικητής του αγώνα
Αποκλεισµός και ελλιπής οµάδα
Δοµή του αγώνα
Κλήρωση
Περίοδος προθέρµανσης
Αρχική παράταξη οµάδας
Θέσεις
Λάθος θέσεις
Περιστροφή
Λάθος περιστροφή
Αλλαγή των παικτών
Περιορισµοί στις αλλαγές
Κατ’ εξαίρεση αλλαγή
Αλλαγή λόγω αποβολής ή αποκλεισµού
Αντικανονική αλλαγή
Κεφάλαιο Τέταρτο
Ενέργειες Παιχνιδιού
Αγωνιστικές καταστάσεις
Μπάλα εντός παιδιάς
Μπάλα εκτός παιδιάς
Μπάλα «ΜΕΣΑ»
Μπάλα «ΕΞΩ»
Το παίξιµο της µπάλας
Κτυπήµατα της οµάδας
Χαρακτηριστικά κτυπηµάτων
Σφάλµατα στο κτύπηµα της µπάλας
Μπάλα στο φιλέ
Μπάλα που διασχίζει το φιλέ
Μπάλα που ακουµπά το φιλέ
Μπάλα στο φιλέ

18. Παίκτης στο φιλέ
18.1 Επαφή πέρα από το φιλέ
18.2 Πέρασµα κάτω από το φιλέ
18.3 Επαφή µε το φιλέ
Σφάλµατα παικτών στο φιλέ
Σερβίς
Πρώτο σερβίς σε σετ
Σειρά στο σερβίς
Έγκριση για σερβίς
Εκτέλεση του σερβίς
Προπέτασµα
Σφάλµατα κατά τη διάρκεια του σερβίς
Σφάλµατα µετά το σερβίς και σφάλµατα στις θέσεις.
Επιθετικό κτύπηµα
Επιθετικό κτύπηµα
Περιορισµοί στο επιθετικό κτύπηµα
Σφάλµατα στο επιθετικό κτύπηµα
Μπλοκ
Μπλοκ
Επαφή στο µπλοκ
Μπλοκ στην περιοχή του αντιπάλου
Μπλοκ και κτυπήµατα οµάδας
Μπλοκ στο σερβίς
Σφάλµατα στο µπλοκ
Κεφάλαιο Πέµπτο
Διακοπές και καθυστερήσεις
Κανονικές διακοπές του αγώνα
Αριθµός κανονικών διακοπών
Αίτηµα για κανονικές διακοπές
Διαδοχικές διακοπές
Τάιµ-άουτ και τεχνικά Τάιµ-άουτ
Αλλαγή παίκτη
Αντικανονικά αιτήµατα
Καθυστερήσεις αγώνα
Τύποι καθυστερήσεων
Τιµωρίες για καθυστερήσεις
Κατ’ εξαίρεση διακοπές του αγώνα
Τραυµατισµός
Εξωτερική παρέµβαση
Παρατεταµένες διακοπές

24.1 Διαλείµµατα και αλλαγή γηπέδων
24.2 Διαλείµµατα
24.3 Αλλαγή γηπέδων
Κεφάλαιο Έκτο
Ο παίκτης Λίµπερο
Ο παίκτης Λίµπερο
Προσδιορισµός του Λίµπερο
Ένδυση
Ενέργειες του Λίµπερο
Κεφάλαιο Έβδοµο
Συµπεριφορά συµµετεχόντων
Απαιτήσεις συµπεριφοράς
Αθλητική συµπεριφορά
Ευ αγωνίζεσθαι
Κακή συµπεριφορά και τιµωρίες
Αντιαθλητική συµπεριφορά
Κακή συµπεριφορά που συνεπάγεται τιµωρίες
Κλίµακα τιµωριών
Εφαρµογή των τιµωριών κακής συµπεριφοράς
Κακή συµπεριφορά πριν και µεταξύ των σετ
Κάρτες τιµωριών
ΤΜΗΜΑ II
ΟΙ ΔΙΑΙΤΗΤΕΣ,
ΤΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΤΟΥΣ
ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΜΑ ΣΗΜΑΤΑ
Κεφάλαιο Όγδοο
Διαιτητές
Σώµα Διαιτητών και διαδικασίες
Σύνθεση
Διαδικασίες
Πρώτος διαιτητής
Θέση
Εξουσία
Καθήκοντα

Δεύτερος διαιτητής
Θέση
Εξουσία
Καθήκοντα
Σηµειωτής
Θέση
Καθήκοντα
Κριτές γραµµών
Θέση
Καθήκοντα
Επίσηµα σήµατα
Χειροσήµανση διαιτητών (Διάγραµµα 11)
Σήµατα κριτών γραµµών µε σηµαία (Διάγραµµα 12)
ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ
Το Βόλλεϋ είναι ένα άθληµα που παίζεται από δύο οµάδες σε ένα γήπεδο το οποίο χωρίζεται από ένα φιλέ (δίχτυ). Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για συγκεκριµένες περιπτώσεις ώστε να προσφέρουν στον καθένα την δυνατότητα να παίξει το άθληµα διαφορετικά.
Ο σκοπός του αγώνα είναι το πέρασµα της µπάλας πάνω από το φιλέ ώστε να κτυπήσει στο έδαφος µέσα στο γήπεδο της αντίπαλης οµάδας, καθώς και να εµποδιστεί η προσπάθεια της αντίπαλης οµάδας να κάνει το ίδιο. Η οµάδα έχει τρία κτυπήµατα (συν την επαφή του µπλοκ) για να επιστρέψει την µπάλα.
Η µπάλα αρχίζει να παίζεται µε το σερβίς : κτύπηµα από τον παίκτη που σερβίρει να στείλει την µπάλα πάνω από το φιλέ στην περιοχή του αντιπάλου. Η φάση συνεχίζεται έως ότου η µπάλα κτυπήσει στο έδαφος, βγει «άουτ» ή όταν κάποια οµάδα αποτύχει να την επιστρέψει σωστά.
Στο Βόλλεϋ, η οµάδα που κερδίζει τη φάση, κερδίζει και πόντο (Σύστηµα συνεχούς καταγραφής πόντων). Όταν η οµάδα που δέχεται το σερβίς κερδίζει τη φάση, κερδίζει πόντο και το δικαίωµα να σερβίρει και οι παίκτες της περιστρέφονται κατά µία θέση προς τα δεξιά, όπως οι δείκτες του ρολογιού.
ΤΜΗΜΑ I
ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
1.2.2 ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ
Ο αγωνιστικός χώρος περιλαµβάνει τον κυρίως αγωνιστικό χώρο και την ελεύθερη ζώνη. Θα πρέπει να είναι ορθογώνιος και συµµετρικός.
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ
Ο κυρίως αγωνιστικός χώρος είναι ένα ορθογώνιο παραλληλόγραµµο µε διαστάσεις 10 Χ 6 µ., περιβαλλόµενος από µία ελεύθερη ζώνη µε πλάτος 3 µ. τουλάχιστον προς όλες τις πλευρές.
1.2.3
Το ελεύθερο αγωνιστικό διάστηµα είναι το διάστηµα πάνω από τον αγωνιστικό χώρο το οποίο είναι ελεύθερο από οποιοδήποτε εµπόδιο. Το ελεύθερο αυτό διάστηµα πρέπει να έχει τουλάχιστον 7 µ. ύψος από την επιφάνεια του γηπέδου.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, η ελεύθερη ζώνη θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 4 µ. από τις πλάγιες γραµµές και 6 µ. από τις τελικές γραµµές. Το ελεύθερο αγωνιστικό διάστηµα πρέπει να έχει τουλάχιστον 10 µ. ύψος από την επιφάνεια του γηπέδου.
ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ
Η επιφάνεια πρέπει να είναι επίπεδη, οριζόντια και οµοιόµορφη. Δεν πρέπει να παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο για τραυµατισµό των παικτών. Απαγορεύεται να διεξάγεται ο αγώνας σε ανώµαλες ή ολισθηρές επιφάνειες.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, επιτρέπονται µόνο ξύλινες ή συνθετικές επιφάνειες. Κάθε επιφάνεια πρέπει να εγκρίνεται προηγουµένως από την WOVD.
Σε κλειστά γήπεδα, η επιφάνεια του αγωνιστικού χώρου θα πρέπει να έχει ανοικτό χρώµα.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, είναι απαραίτητο οι γραµµές να είναι λευκού χρώµατος. Είναι επίσης απαραίτητο ο αγωνιστικός χώρος και η ελεύθερη ζώνη να είναι άλλου χρώµατος και τα χρώµατα αυτά να διαφέρουν µεταξύ τους.
Σε ανοικτά γήπεδα, επιτρέπεται κλίση 5 χιλ. ανά µέτρο για αποστράγγιση. Απαγορεύεται οι γραµµές του αγωνιστικού χώρου να είναι κατασκευασµένες από στερεό υλικό.
 
ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ
1.3.4
Όλες οι γραµµές έχουν πλάτος 5 εκ. Πρέπει να έχουν ανοικτό χρώµα και διαφορετικό από το χρώµα του δαπέδου και από οποιεσδήποτε άλλες γραµµές.
Οριοθετικές γραµµές
Δύο πλάγιες γραµµές και δύο τελικές γραµµές σχηµατίζουν τον αγωνιστικό χώρο. Τόσο οι πλάγιες όσο και οι τελικές γραµµές συµπεριλαµβάνονται στις διαστάσεις του αγωνιστικού χώρου.
Κεντρική γραµµή
Ο άξονας της κεντρικής γραµµής χωρίζει τον αγωνιστικό χώρο σε δύο ίσες περιοχές, µε διαστάσεις 6Χ5 µ. η κάθε µία. Αυτή η γραµµή επεκτείνεται κάτω από το φιλέ από τη µία πλάγια γραµµή µέχρι την άλλη.
Γραµµή επίθεσης
Σε κάθε πλευρά του αγωνιστικού χώρου, µια γραµµή επίθεσης, είναι χαραγµένη 2µ. από τον άξονα της κεντρικής γραµµής, το πλάτος της συµπεριλαµβάνεται στην ζώνη επίθεσης και οριοθετεί την µπροστινή ζώνη.
1.4
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, η γραµµή επίθεσης επεκτείνεται µε την προσθήκη διακεκοµµένων γραµµών από τις πλάγιες γραµµές, µε πέντε διακεκοµµένες γραµµές µήκους 15 εκ. και πλάτους 5 εκ. που η καθεµιά απέχει από την άλλη 20 εκ. έτσι, ώστε το συνολικό µήκος να είναι 1,75 µ.
1.4.1
ΖΩΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
Μπροστινή ζώνη
Σε κάθε πλευρά του αγωνιστικού χώρου, η µπροστινή ζώνη οριοθετείται από τον άξονα της κεντρικής γραµµής και τη γραµµή επίθεσης.
Η µπροστινή ζώνη θεωρείται ότι επεκτείνεται πέραν των πλαγίων γραµµών ως το τέλος της ελεύθερης ζώνης .
1.4.2
Ζώνη σερβίς
Η ζώνη του σερβίς είναι µία περιοχή πλάτους 6 µ. πίσω από κάθε τελική γραµµή .
Περιορίζεται κάθετα από δύο µικρές γραµµές, µήκους 15 εκ. η κάθε µία, σχεδιασµένες 20 εκ. πίσω από την τελική γραµµή ως επέκταση των πλάγιων γραµµών. Και οι δύο µικρές γραµµές συµπεριλαµβάνονται στο πλάτος της ζώνης σερβίς.
Σε βάθος, η ζώνη σερβίς επεκτείνεται ως το τέλος της ελεύθερης ζώνης.
Ζώνη αλλαγής

Η ζώνη αλλαγής οριοθετείται από την επέκταση των δύο γραµµών επίθεσης έως το τραπέζι του σηµειωτή.
Περιοχή προθέρµανσης
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, οι περιοχές προθέρµανσης, διαστάσεων 3 Χ 3 µ. περίπου, βρίσκονται στις δύο γωνίες προς τις πλευρές των πάγκων, έξω από την ελεύθερη ζώνη.
1.4.4 Περιοχή ποινής
Μια περιοχή ποινής, διαστάσεων περίπου 1x1 µ. και εφοδιασµένη µε δύο καρέκλες, βρίσκεται στην ελεγχόµενη περιοχή, έξω από την προέκταση της τελικής γραµµής. Αυτές πρέπει να οριοθετούνται από κόκκινη γραµµή πλάτους 5 cm.
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
1.4.5 Η ελάχιστη θερµοκρασία δεν πρέπει να είναι κάτω από 10°C (50°F).
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, η µέγιστη θερµοκρασία δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 25°C (77°F) και η ελάχιστη δεν πρέπει να είναι κάτω από 16°C (61°F).
ΦΩΤΙΣΜΟΣ
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, ο φωτισµός του αγωνιστικού χώρου πρέπει να είναι 1000 έως 1500 lux υπολογιζόµενος στο 1 µέτρο πάνω από την επιφάνεια του αγωνιστικού χώρου.
1.5
ΦΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΤΥΛΟΒΑΤΕΣ
ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΕ
Τοποθετηµένος κάθετα πάνω από την κεντρική γραµµή, υπάρχει ένας φιλές, του οποίου η πάνω πλευρά βρίσκεται σε ύψος 1,15 µ. για τους άνδρες και 1,05 µ. για τις γυναίκες.
Το ύψος του µετριέται από το κέντρο του αγωνιστικού χώρου. Το ύψος του φιλέ (πάνω από τις δύο πλάγιες γραµµές) πρέπει να είναι ακριβώς το ίδιο και δεν πρέπει να υπερβαίνει το επίσηµο ύψος πέραν των 2 εκατοστών.
1.6
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Ο φιλές έχει πλάτος 0.80 µέτρα και µήκος 6,50 έως 7 µέτρα (µε πλάτος 25 έως 50 εκ. για κάθε πλευρά έξω από της πλάγιες ταινίες), είναι δε κατασκευασµένος από τετράγωνο µαύρο πλέγµα 10 εκατοστών.
Στην κορυφή του υπάρχει µια οριζόντια ταινία, πλάτους 5 έως 7 εκατοστών, κατασκευασµένη από αναδιπλούµενο λευκό καναβάτσο και ραµµένη καθ’ όλο το µήκος της. Κάθε άκρο της ταινίας έχει µία τρύπα, µέσα από την οποία περνά ένα κορδόνι που δένει την ταινία στους στυλοβάτες ώστε να διατηρείται η κορυφή της τεντωµένη.
Μέσα από την ταινία ένα εύκαµπτο καλώδιο δένει το φιλέ στους στυλοβάτες και κρατά την κορυφή του τεντωµένη.
Στο κάτω µέρος του φιλέ δύναται να υπάρχει µια άλλη οριζόντια ταινία, πλάτους 5 εκατοστών, όµοια µε αυτήν της κορυφής του φιλέ, µέσω της οποίας είναι περασµένο ένα σχοινί, ή µόνο ένα σχοινί περασµένο µέσα από το πλέγµα. Το σχοινί αυτό δένει το φιλέ στους στυλοβάτες και διατηρεί το κάτω µέρος του τεντωµένο.
ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
Δύο λευκές ταινίες είναι δεµένες κάθετα στο φιλέ και τοποθετηµένες ακριβώς επάνω από κάθε πλάγια γραµµή.
Αυτές έχουν πλάτος 5 εκατοστά και µήκος 0,80 µ. και θεωρούνται µέρη του φιλέ.
ΑΝΤΕΝΕΣ
Η αντένα είναι µια εύκαµπτη ράβδος, µήκους 1,80 µέτρου και διαµέτρου 10 χιλιοστών, κατασκευασµένη από φάιµπερ γκλας ή παρόµοιο υλικό.
Η αντένα τοποθετείται στο εξωτερικό µέρος κάθε πλάγιας ταινίας. Οι αντένες τοποθετούνται στις αντίθετες πλευρές του φιλέ.
Τα 100 άνω εκατοστά κάθε αντένας προεξέχουν πάνω από το φιλέ και είναι σηµειωµένα µε λωρίδες των 10 εκατοστών σε χρωµατισµό που να δηµιουργεί αντίθεση, κατά προτίµηση κόκκινο και λευκό.
Οι αντένες θεωρούνται µέρος του φιλέ και πλευρικά καθορίζουν το οριοθετηµένο διάστηµα.
ΣΤΥΛΟΒΑΤΕΣ
Οι στυλοβάτες που στηρίζουν το φιλέ, τοποθετούνται σε απόσταση 0,50 - 1,00 µέτρο έξω από τις πλάγιες γραµµές. Έχουν ύψος 1,55 µέτρα και κατά προτίµηση είναι ρυθµιζόµενοι.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, οι στύλοι που στηρίζουν το φιλέ βρίσκονται τοποθετηµένοι σε απόσταση 1 µ. από τις πλάγιες γραµµές.
Οι στυλοβάτες είναι κυλινδρικοί και οµαλοί, τοποθετηµένοι στο έδαφος χωρίς σύρµατα. Δεν πρέπει να υπάρχουν επικίνδυνες ή εµποδίζουσες κατασκευές στήριξης.

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Όλος ο συµπληρωµατικός εξοπλισµός καθορίζεται από τους κανονισµούς της WOVD.
ΜΠΑΛΕΣ
ΠΡΟΤΥΠΑ
Η µπάλα πρέπει να είναι σφαιρική, κατασκευασµένη εξωτερικά από εύκαµπτο δέρµα ή συνθετικό δέρµα, µέσα στο οποίο υπάρχει σαµπρέλα από λάστιχο ή παρόµοιο υλικό.
Το χρώµα της πρέπει να είναι οµοιόµορφο ανοικτό ή συνδυασµός χρωµάτων .
Το συνθετικό δέρµα και οι συνδυασµοί χρωµάτων στις µπάλες που χρησιµοποιούνται σε παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και σε πρωταθλήµατα ζωνών πρέπει να είναι σύµφωνα µε τα πρότυπα της WOVD.
Η περιφέρειά της είναι 65-67 εκατοστά και το βάρος της 260-280 γραµµάρια.
Η εσωτερική της πίεση πρέπει να είναι 0,30 έως 0,325 κιλά ανά τετρ. εκατοστό (4,26 έως 4,61psi) (294,3 έως 318,82 mbar ή hPa).
ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΙΣ ΜΠΑΛΕΣ
Όλες οι µπάλες που χρησιµοποιούνται σε έναν αγώνα πρέπει να έχουν τα ίδια πρότυπα σχετικά µε την περιφέρεια, το βάρος, την πίεση, τον τύπο, το χρώµα, κ.λ.π.
Στις παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και στα πρωταθλήµατα ζωνών, όπως επίσης και στα Εθνικά Πρωταθλήµατα, πρέπει να χρησιµοποιούνται µπάλες εγκεκριµένες από την WOVD, εκτός αν υπάρχει η συµφωνία της WOVD.
ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕ ΤΡΕΙΣ ΜΠΑΛΕΣ
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, θα χρησιµοποιούνται τρεις µπάλες. Σε αυτή την περίπτωση, τοποθετούνται έξι επαναφορείς της µπάλας, ένας σε κάθε γωνία της ελεύθερης ζώνης και ένας πίσω από κάθε διαιτητή.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ
ΟΜΑΔΕΣ
ΣΥΝΘΕΣΗ ΟΜΑΔΑΣ
Μία οµάδα µπορεί να αποτελείται το µέγιστο από 12 παίκτες, συµπεριλαµβανοµένων το πολύ δύο παικτών µε «ελάχιστη αναπηρία» έναν προπονητή, έναν βοηθό προπονητή, έναν γυµναστή και έναν ιατρό.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, ο ιατρός πρέπει να έχει προηγουµένως πάρει διαπίστευση από την WOVD.
Ένας από τους παίκτες, εκτός του Λίµπερο, είναι ο αρχηγός της οµάδας, ο οποίος πρέπει ν’ αναφέρεται στο φύλλο αγώνος.
Μόνο οι παίκτες που είναι εγγεγραµµένοι στο φύλλο αγώνα µπορούν να µπουν στον αγωνιστικό χώρο και να αγωνιστούν στον αγώνα. Από τη στιγµή που ο προπονητής και ο αρχηγός της οµάδας υπογράψουν το φύλλο αγώνα, οι εγγεγραµµένοι παίκτες δεν µπορούν να αλλαχτούν.
ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
Οι παίκτες που δεν συµµετέχουν στον αγώνα πρέπει είτε να κάθονται στον πάγκο της οµάδας τους, είτε να βρίσκονται στο χώρο προθέρµανσής τους. Ο προπονητής και τα άλλα µέλη της οµάδας κάθονται στον πάγκο, αλλά µπορούν προσωρινά να τον εγκαταλείπουν
Οι πάγκοι για τις οµάδες βρίσκονται δίπλα στο τραπέζι του σηµειωτή έξω από την ελεύθερη ζώνη
Μόνο τα µέλη των οµάδων επιτρέπεται να κάθονται στον πάγκο κατά τη διάρκεια του αγώνα και να συµµετέχουν στην προθέρµανση.
Οι παίκτες που δεν συµµετέχουν στον αγώνα µπορούν να προθερµαίνονται χωρίς µπάλες ως ακολούθως:
κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού: στο χώρο προθέρµανσης.
κατά τη διάρκεια των τάιµ-άουτ και των τεχνικών τάιµ-άουτ: στην ελεύθερη ζώνη πίσω από το γήπεδό τους .
Κατά τη διάρκεια των διαλειµµάτων µεταξύ των σετ, οι παίκτες µπορούν να

προθερµαίνονται χρησιµοποιώντας µπάλες στην ελεύθερη ζώνη.
ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Ο εξοπλισµός ενός παίκτη αποτελείται από µία φανέλα, παντελονάκι, κάλτσες (η στολή) και αθλητικά παπούτσια.
Οι παίκτες επιτρέπεται να φορούν µακριά παντελόνια. Οι παίκτες δεν επιτρέπεται να κάθονται σε παχιά υλικά ή να φορούν ειδικά φτιασµένα παχιά παντελονάκια ή µακριά παντελόνια.
Το χρώµα και το σχέδιο στις φανέλες, τα παντελονάκια και τις κάλτσες θα πρέπει να είναι οµοιόµορφα (εκτός του Λίµπερο), και καθαρά για όλη την οµάδα.
Τα αθλητικά παπούτσια θα πρέπει να είναι ελαφριά και ευλύγιστα µε λαστιχένιες ή δερµάτινες σόλες χωρίς τακούνια.
Οι φανέλες των παικτών πρέπει να είναι αριθµηµένες από το 1 ως το 18.
Ο αριθµός πρέπει να είναι τοποθετηµένος πάνω στη φανέλα στο κέντρο της µπροστινής και της πίσω πλευράς. Το χρώµα και η φωτεινότητα των αριθµών πρέπει να έρχονται σε αντίθεση µε το χρώµα και τη φωτεινότητα των φανέλων.
Ο αριθµός πρέπει να έχει ύψος 15 εκ. τουλάχιστον στο στήθος και 20 εκ. στην πλάτη. Η λωρίδα που σχηµατίζει τους αριθµούς πρέπει να έχει πλάτος τουλάχιστον 2 εκατοστά.
Ο αρχηγός της οµάδας πρέπει να έχει στη φανέλα του/της µια λωρίδα 8 Χ 2 εκατοστά που θα υπογραµµίζει τον αριθµό στο στήθος.
Απαγορεύεται να φοράει ένας παίκτης (εκτός από τον Λίµπερο) στολή διαφορετικού χρώµατος από τους άλλους παίκτες, και/ή χωρίς τους επίσηµους αριθµούς.
ΑΛΛΑΓH ΣΤΟΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ
Ο πρώτος διαιτητής µπορεί να επιτρέψει σε έναν ή περισσότερους παίκτες:
να παίξει ξυπόλητος,
ν’ αλλάξει βρεγµένες στολές µεταξύ των σετ ή µετά από αλλαγή, µε την προϋπόθεση το χρώµα, το σχέδιο και ο αριθµός της νέας στολής να είναι τα ίδια.
να παίξουν µε τις φόρµες τους, λόγω ψυχρού καιρού, µε την προϋπόθεση ότι έχουν το ίδιο χρώµα και σχέδιο για όλη την οµάδα (εκτός από τον Λίµπερο) και είναι αριθµηµένες σύµφωνα µε τον Κανόνα 4.3.3.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ
Απαγορεύεται να φορούν οι παίκτες αντικείµενα που µπορεί να προκαλέσουν τραυµατισµό, ή να δώσουν άδικο τεχνητό πλεονέκτηµα στον παίκτη. Επίδεσµοι µπορούν να φορεθούν, αλλά οτιδήποτε που µπορεί να καταστεί επικίνδυνο απαγορεύεται.
Οι παίκτες µπορούν να φορούν γυαλιά ή φακούς µε δική τους ευθύνη.
ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ
Τόσο ο αρχηγός της οµάδας όσο και ο προπονητής είναι υπεύθυνοι για την συµπεριφορά και την πειθαρχία των µελών της οµάδας τους.
Ο Λίµπερο δεν µπορεί να είναι αρχηγός της οµάδας.
ΑΡΧΗΓΟΣ
ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ, ο/η αρχηγός της οµάδας υπογράφει το φύλλο αγώνος και εκπροσωπεί την οµάδα του/της στην κλήρωση.
ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ, και ενόσω συµµετέχει στον αγώνα, ο αρχηγός της οµάδας είναι ο αρχηγός του αγώνα. Όταν ο αρχηγός της οµάδας δεν αγωνίζεται, τότε ο προπονητής ή ο αρχηγός της οµάδας πρέπει να ορίσει έναν άλλον παίκτη εντός του αγωνιστικού χώρου, εκτός του Λίµπερο, ο οποίος θα αναλάβει το ρόλο του αρχηγού του αγώνα. Αυτός ο/η αρχηγός του αγώνα διατηρεί τις υποχρεώσεις του/της, έως ότου αντικατασταθεί ή επιστρέψει στον αγώνα ο/η αρχηγός της οµάδας ή έως ότου τελειώσει το σετ.
Όταν η µπάλα είναι εκτός παιδιάς, µόνο ο αρχηγός του αγώνα έχει το δικαίωµα να απευθυνθεί στους διαιτητές :
για να ζητήσει επεξήγηση για την εφαρµογή ή την ερµηνεία των Κανονισµών, και ακόµα για να µεταφέρει αιτήµατα ή ερωτήµατα των συµπαικτών του/της. Αν ο αρχηγός του αγώνα δεν συµφωνεί µε την επεξήγηση του πρώτου διαιτητή, έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει ένσταση κατά της απόφασης και αµέσως επισηµαίνει στον πρώτο διαιτητή ότι διατηρεί το δικαίωµα να υποβάλει γραπτώς επίσηµη ένσταση στο φύλλο αγώνα µε τη λήξη του αγώνα.
για να ζητήσει έγκριση :
α) για αλλαγή όλου ή µέρους του εξοπλισµού,
β) για την επιβεβαίωση των θέσεων των οµάδων,
γ) για τον έλεγχο του δαπέδου, του φιλέ, της µπάλας, κ.λ.π.
να ζητήσει τάιµ - άουτ και αλλαγές παικτών.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ, ο αρχηγός της οµάδας.
ευχαριστεί τους διαιτητές και υπογράφει το φύλλο αγώνα επιβεβαιώνοντας έτσι το αποτέλεσµα
εφόσον αυτό έχει επισηµανθεί την σωστή χρονική στιγµή στον πρώτο διαιτητή, έχει τη δυνατότητα να επιβεβαιώσει και να καταγράψει στο φύλλο αγώνα την επίσηµη ένσταση σε ό,τι αφορά στην εφαρµογή ή ερµηνεία των Κανονισµών από τον διαιτητή.
Στις παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, κάθε ένσταση που έχει γίνει πρέπει να καταγραφεί στα Αγγλικά.
ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ
Κατά την διάρκεια του αγώνα, ο προπονητής κατευθύνει το παιχνίδι της οµάδας του/της, έξω από τον κυρίως αγωνιστικό χώρο. Επιλέγει την αρχική παράταξη, τις αλλαγές, και παίρνει τάιµ άουτ. Για αυτές τις λειτουργίες, ο επίσηµος που αναφέρεται, είναι ο δεύτερος διαιτητής.
ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ, ο προπονητής καταγράφει ή ελέγχει τα ονόµατα και τους αριθµούς των παικτών του/της στο φύλλο αγώνα, και κατόπιν το υπογράφει.
ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ, ο προπονητής :
πριν αρχίσει κάθε σετ, δίνει στο σηµειωτή ή στο δεύτερο διαιτητή το φύλλο παράταξης πλήρως συµπληρωµένο και υπογεγραµµένο.
κάθεται στον πάγκο, πλησιέστερα στο σηµειωτή, αλλά µπορεί να αφήνει την θέση του.
ζητά τάιµ άουτ και αλλαγές παικτών
µπορεί, όπως και τα άλλα µέλη της οµάδας, να δίνει οδηγίες στους παίκτες που αγωνίζονται. Ο προπονητής µπορεί να δίνει οδηγίες ενώ είναι όρθιος ή περπατώντας στην ελεύθερη ζώνη µπροστά απο τον πάγκο της οµάδας του/της, από την προέκταση της γραµµής επίθεσης µέχρι την περιοχή προθέρµανσης, χωρίς να εµποδίζει ή να καθυστερεί τον αγώνα.
ΒΟΗΘΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗ
Ο βοηθός προπονητή κάθεται στον πάγκο της οµάδας, αλλά δεν έχει το δικαίωµα να παρεµβαίνει στον αγώνα.
Σε περίπτωση που ο προπονητής είναι υποχρεωµένος να εγκαταλείψει την οµάδα του/της, ο βοηθός προπονητή δύναται να αναλάβει τα καθήκοντα του προπονητή κατόπιν αιτήµατος του αρχηγού του αγώνα και µε την έγκριση του πρώτου διαιτητή.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ
ΜΟΡΦΗ ΑΓΩΝΑ
ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΠΟΝΤΟΥ, ΝΙΚΗΤΗΣ ΕΝΟΣ ΣΕΤ ΚΑΙ ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΠΟΝΤΟΥ
Πόντος
Μία οµάδα κερδίζει πόντο:
µε επιτυχηµένο χτύπηµα της µπάλας στο δάπεδο των αντιπάλων.
όταν η αντίπαλη οµάδα διαπράττει σφάλµα.
όταν η αντίπαλη οµάδα τιµωρείται µε ποινή.
Σφάλµα
Μία οµάδα υποπίπτει σε σφάλµα όταν µια ενέργεια του παιχνιδιού της είναι αντίθετη µε τους κανονισµούς (ή τους παραβιάζει µε κάποιον άλλον τρόπο). Οι διαιτητές κρίνουν τα σφάλµατα και καταλογίζουν τις συνέπειες σύµφωνα µε τους Κανονισµούς:
Aν πραγµατοποιηθούν δύο ή περισσότερα σφάλµατα διαδοχικά, τότε υπολογίζεται µόνο το πρώτο.
Aν δύο ή περισσότερα σφάλµατα γίνουν ταυτόχρονα από τους αντιπάλους, δίνεται ΔΙΠΛΟ ΣΦΑΛΜΑ και η φάση επαναλαµβάνεται.
Συνέπειες του να κερδίσει µια οµάδα µια φάση
Μια φάση είναι οι διαδοχικές ενέργειες παιχνιδιού από τη στιγµή που πραγµατοποιείται το χτύπηµα του σερβίς µέχρις ότου η µπάλα βρεθεί εκτός παιδιάς.
αν η οµάδα που σερβίρει κερδίσει τη φάση, κερδίζει έναν πόντο και συνεχίζει να σερβίρει,
αν η οµάδα που υποδέχεται κερδίσει τη φάση, κερδίζει έναν πόντο και πρέπει να σερβίρει στη συνέχεια.
ΝΙΚΗΤΗΣ ΕΝΟΣ ΣΕΤ
Ένα σετ (εκτός από το αποφασιστικό -5-σετ) κερδίζεται από την οµάδα που θα

κερδίσει πρώτη 25 πόντους µε ελάχιστη διαφορά δύο πόντων. Σε περίπτωση ισοπαλίας 24-24, ο αγώνας συνεχίζεται έως ότου επιτευχθεί διαφορά δύο πόντων (26-24, 27-25,…).
ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
Ο αγώνας κερδίζεται από την οµάδα που θα κερδίσει τρία σετ.)
Σε περίπτωση ισοπαλίας 2-2, το αποφασιστικό (5) σετ, παίζεται στους 15 πόντους µε ελάχιστη διαφορά 2 πόντων.
ο
ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΠΗΣ ΟΜΑΔΑ
Aν κάποια οµάδα αρνείται να αγωνιστεί, αφού έχει κληθεί προς τούτο, τότε θεωρείται ότι απέχει και χάνει τον αγώνα µε αποτέλεσµα 0-3 για τον αγώνα και 0-25 για κάθε σετ.
Aν κάποια οµάδα, χωρίς εύλογη αιτία, δεν εµφανιστεί στον αγωνιστικό χώρο εγκαίρως, τότε θεωρείται ότι απέχει µε το ίδιο αποτέλεσµα, όπως στον Κανόνα 6.4.1.
Μία οµάδα που χαρακτηρίζεται «ΕΛΛΙΠΗΣ» για το σετ ή τον αγώνα, χάνει το σετ ή τον αγώνα. Στην αντίπαλη οµάδα δίνονται οι πόντοι ή οι πόντοι και τα σετ που χρειάζονται για να κερδίσει το σετ ή τον αγώνα. Η ελλιπής οµάδα κρατά τους πόντους της και τα σετ της.
ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΚΛΗΡΩΣΗ
Πριν την έναρξη του αγώνα, ο πρώτος διαιτητής πραγµατοποιεί την κλήρωση για να αποφασιστεί το πρώτο σερβίς και οι πλευρές του αγωνιστικού χώρου στο πρώτο σετ.
Εάν παιχθεί αποφασιστικό (5) σετ, πρέπει να πραγµατοποιηθεί νέα κλήρωση.
ο
Η κλήρωση πραγµατοποιείται παρουσία των αρχηγών των δύο οµάδων.
Ο νικητής της κλήρωσης επιλέγει :
ΕΙΤΕ
το δικαίωµα να σερβίρει ή να υποδεχθεί το σερβίς,
Ή
την πλευρά του γηπέδου.
Ο χαµένος λαµβάνει την επιλογή που αποµένει.

Σε περίπτωση ξεχωριστής προθέρµανσης των οµάδων, η οµάδα που έχει το πρώτο σερβίς πηγαίνει πρώτη στο φιλέ.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΘΕΡΜΑΝΣΗΣ
Πριν τον αγώνα, αν οι οµάδες είχαν στη διάθεσή τους ένα αγωνιστικό χώρο, τότε κάθε οµάδα έχει µία περίοδο προθέρµανσης 3 λεπτών στο φιλέ. Αν όχι, τότε η κάθε µία έχει 5 λεπτά.
Αν και οι δύο αρχηγοί συµφωνούν για ταυτόχρονη προθέρµανση στο φιλέ, οι οµάδες µπορούν να την πραγµατοποιήσουν εντός 6 ή 10 λεπτών, σύµφωνα µε τον Κανόνα 7.2.1.
ΑΡΧΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΟΜΑΔΑΣ
Πρέπει να υπάρχουν πάντοτε έξι παίκτες από κάθε οµάδα στον αγώνα.
Στους έξι παίκτες εντός του γηπέδου πρέπει να περιλαµβάνεται το µέγιστο ένας παίκτης µε ‘ελάχιστη αναπηρία’. Εάν στο γήπεδο συµµετέχει λίµπερο, οι έξι παίκτες πρέπει ακόµη να ικανοποιούν αυτή την προϋπόθεση.
Η αρχική παράταξη της οµάδας υποδεικνύει τη σειρά περιστροφής των παικτών στον αγωνιστικό χώρο. Αυτή η σειρά πρέπει να διατηρείται καθ’ όλη τη διάρκεια του σετ.
Πριν την έναρξη κάθε σετ, ο προπονητής πρέπει να παρουσιάζει την αρχική παράταξη της οµάδας του/της σε ένα φύλλο αρχικής παράταξης. Το φύλλο παραδίδεται συµπληρωµένο και υπογεγραµµένο στο δεύτερο διαιτητή ή στο σηµειωτή.
Οι παίκτες που δεν περιλαµβάνονται στην αρχική παράταξη ενός σετ είναι οι αναπληρωµατικοί γι’ αυτό το σετ (εκτός από τον Λίµπερο).
Όταν παραδοθεί το φύλλο της αρχικής παράταξης στο δεύτερο διαιτητή ή στο σηµειωτή, καµία αλλαγή στην αρχική παράταξη δεν εγκρίνεται χωρίς κανονική αλλαγή.
Διαφορά ανάµεσα στο φύλλο αρχικής παράταξης και της θέσης των
παικτών στο γήπεδο
Η διαπίστωση τέτοιας διαφοράς πριν την έναρξη του σετ, οδηγεί σε διόρθωση των θέσεων των παικτών στο γήπεδο σύµφωνα µε το φύλλο αρχικής παράταξης, χωρίς καµιά τιµωρία.
Όταν πριν την έναρξη του σετ υπάρχει παίκτης στο γήπεδο που δεν αναγράφεται στο φύλλο αρχικής παράταξης, τότε αυτός ο παίκτης αντικαθίσταται σύµφωνα µε το φύλλο αρχικής παράταξης, χωρίς καµιά τιµωρία.
Όµως, αν ο προπονητής επιθυµεί να κρατήσει τον µη αναγραφόµενο στο φύλλο αρχικής παράταξης παίκτη/ες στο γήπεδο, τότε πρέπει να ζητήσει κανονική αλλαγή/ες, που καταγράφεται/ονται στο φύλλο αγώνα.
ΘΕΣΕΙΣ
Τη στιγµή που ο παίκτης που σερβίρει χτυπάει τη µπάλα, κάθε οµάδα πρέπει να βρίσκεται µέσα στο δικό της γήπεδο και στη σειρά περιστροφής (εκτός από τον παίκτη που σερβίρει).
Οι θέσεις των παικτών είναι αριθµηµένες ως εξής :
Οι τρεις παίκτες κατά µήκος του φιλέ είναι οι παίκτες της µπροστινής γραµµής και καταλαµβάνουν τις θέσεις 4 (µπροστά-αριστερά), 3 (µπροστά-κέντρο) και 2 (µπροστά-δεξιά).
Οι άλλοι τρεις είναι οι παίκτες της πίσω γραµµής καταλαµβάνοντας τις θέσεις 5 (πίσω-αριστερά), 6 (πίσω-κέντρο) και 1 (πίσω-δεξιά).
Καθορισµός θέσεων µεταξύ παικτών
κάθε παίκτης της πίσω γραµµής πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση από το φιλέ µεγαλύτερη από ό,τι ο αντίστοιχος παίκτης της µπροστινής γραµµής
Οι παίκτες της µπροστινής γραµµής και της πίσω γραµµής, αντίστοιχα, θα πρέπει να είναι τοποθετηµένοι πλαγίως σύµφωνα µε τη σειρά που υποδεικνύεται στον Κανόνα 7.4.1.
Οι θέσεις των παικτών καθορίζονται και ελέγχονται βάσει της επαφής των πελµάτων τους µε το δάπεδο, ως εξής:
κάθε παίκτης της µπροστινής γραµµής πρέπει να έχει ένα τουλάχιστον µέρος της έδρας του/της πιο κοντά προς την κεντρική γραµµή από την έδρα του αντίστοιχου παίκτη της πίσω γραµµής
κάθε δεξιός (αριστερός) πλάγιος παίκτης πρέπει να έχει τουλάχιστον ένα µέρος της έδρας του/της πιο κοντά προς τη δεξιά (αριστερή) πλάγια γραµµή από την έδρα του κεντρικού παίκτη της σειράς του.
Μετά το κτύπηµα του σερβίς, οι παίκτες µπορούν να κινούνται και να καταλαµβάνουν οποιαδήποτε θέση του γηπέδου τους και της ελεύθερης ζώνης.
ΛΑΘΟΣ ΘΕΣΕΙΣ
Η οµάδα πραγµατοποιεί σφάλµα στις θέσεις, όταν κάποιος παίκτης δεν βρίσκεται στη σωστή θέση του/της τη στιγµή που η µπάλα κτυπιέται από τον παίκτη που κάνει το σερβίς.
Αν ο παίκτης που σερβίρει κάνει σφάλµα την στιγµή που χτυπάει την µπάλα στο σερβίς, το σφάλµα αυτό προηγείται του σφάλµατος των λάθος θέσεων.

Αν το σερβίς καταστεί λανθασµένο µετά το κτύπηµα του σερβίς, τότε προηγείται το λάθος των θέσεων.
Ένα λάθος στις θέσεις έχει τις ακόλουθες συνέπειες :
η οµάδα τιµωρείται µε απώλεια της φάσης
Οι θέσεις των παικτών διορθώνονται.
ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗ
Η σειρά περιστροφής καθορίζεται από την αρχική παράταξη της οµάδας και ελέγχεται µε τη σειρά του σερβίς και τις θέσεις των παικτών κατά τη διάρκεια του σετ.
Όταν η οµάδα που δέχεται το σερβίς κερδίζει το δικαίωµα να σερβίρει, οι παίκτες της περιστρέφονται προς τα δεξιά, σύµφωνα µε τους δείκτες του ρολογιού, κατά µία θέση: ο παίκτης της θέσης 2 πηγαίνει στη θέση 1 για να σερβίρει, ο παίκτης της θέσης 1 πηγαίνει στη θέση 6, κ.λ.π.
ΛΑΘΟΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗ
Μία λάθος περιστροφή πραγµατοποιείται όταν το ΣΕΡΒΙΣ δεν εκτελείται σύµφωνα µε τη σειρά περιστροφής. Αυτό έχει τις ακόλουθες συνέπειες:
η οµάδα τιµωρείται µε απώλεια της φάσης
οι θέσεις των παικτών διορθώνονται.
Επιπλέον, ο σηµειωτής θα πρέπει να προσδιορίσει τη συγκεκριµένη στιγµή που έγινε το λάθος και όλοι οι πόντοι που κερδίσθηκαν από τη στιγµή που η οµάδα υπέπεσε στο λάθος, πρέπει να ακυρωθούν. Οι πόντοι της αντίπαλης οµάδας παραµένουν σε ισχύ.
Αν η στιγµή αυτή δεν µπορεί να προσδιοριστεί, δεν ακυρώνονται οι πόντοι, και η µόνη ποινή είναι η απώλεια της φάσης.
ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ
Αλλαγή είναι η ενέργεια κατά την οποία κάποιος παίκτης, αφού καταγραφεί από το σηµειωτή, εισέρχεται στον αγώνα και καταλαµβάνει τη θέση κάποιου άλλου παίκτη που εξέρχεται του γηπέδου (εκτός από τον Λίµπερο). Η αλλαγή παίκτη προϋποθέτει την άδεια του διαιτητή.
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
Έξι αλλαγές σε κάθε σετ, είναι ο µέγιστος αριθµός αλλαγών που επιτρέπονται σε κάθε σετ για κάθε οµάδα. Μπορούν να αντικατασταθούν ένας ή περισσότεροι παίκτες ταυτόχρονα.

Ένας παίκτης της αρχικής παράταξης µπορεί να εγκαταλείψει τον αγώνα και να επιστρέψει, αλλά µόνο µία φορά σε κάθε σετ, και µόνο στην προηγούµενη θέση που είχε στην αρχική παράταξη.
Ένας αναπληρωµατικός παίκτης µπορεί να εισέλθει στον αγώνα στη θέση ενός παίκτη της αρχικής παράταξης, αλλά µόνο µία φορά σε κάθε σετ, και µπορεί να αντικατασταθεί µόνο από τον ίδιο παίκτη της αρχικής παράταξης.
Η αλλαγή, η οποία έχει ως αποτέλεσµα την καταστρατήγηση του κανόνα της κατηγοριοποίησης, είναι αντικανονική και δεν επιτρέπεται.
ΚΑΤ’ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΑΛΛΑΓΗ
Ένας τραυµατισµένος παίκτης (εκτός από τον Λίµπερο), ο οποίος δεν µπορεί να συνεχίσει τον αγώνα, θα πρέπει να αντικατασταθεί κανονικά. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν, τότε η οµάδα έχει το δικαίωµα να κάνει µία κατ’ εξαίρεση αλλαγή, πέραν των περιορισµών του Κανόνα 8.1. Ωστόσο, µετά την κατ’ εξαίρεση αλλαγή, η αρχική παράταξη της οµάδας πρέπει να συµφωνεί ακόµη µε τον Κανόνα 7,3,11
Μια κατ’ εξαίρεση αλλαγή σηµαίνει ότι κάθε παίκτης που δεν αγωνίζεται τη στιγµή του τραυµατισµού, εκτός από τον Λίµπερο και τον παίκτη που αυτός έχει αντικαταστήσει, µπορεί να αντικαταστήσει τον τραυµατισµένο παίκτη στον αγώνα. Ο αντικατασταθείς τραυµατισµένος παίκτης δεν επιτρέπεται να επανέλθει στον αγώνα.
Μια κατ’ εξαίρεση αλλαγή δεν προσµετράται ποτέ ως κανονική αλλαγή.
ΑΛΛΑΓΗ ΛΟΓΩ ΑΠΟΒΟΛΗΣ Ή ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ
Ένας παίκτης που ΑΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΣΕΤ ή ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ πρέπει να αντικατασταθεί µε κανονική αλλαγή. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν, η οµάδα καθίσταται ΕΛΛΙΠΗΣ.
ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
Μία αλλαγή είναι αντικανονική, αν υπερβαίνει τους περιορισµούς που καθορίζονται στον Κανόνα 8.1 (εκτός από την περίπτωση του Κανόνα 8.2).
Όταν µια οµάδα έχει πραγµατοποιήσει µια αντικανονική αλλαγή και ο αγώνας συνεχίστηκε, τότε εφαρµόζεται η ακόλουθη διαδικασία:
η οµάδα τιµωρείται µε απώλεια της φάσης.
η αλλαγή διορθώνεται
οι πόντοι που έχουν κερδηθεί από την στιγµή που η οµάδα υπέπεσε στο λάθος, ακυρώνονται. Οι πόντοι της αντίπαλης οµάδας παραµένουν σε ισχύ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
ΜΠΑΛΑ ΕΝΤΟΣ ΠΑΙΔΙΑΣ
Η µπάλα είναι εντός παιδιάς από τη στιγµή του κτυπήµατος στο σερβίς, που έγινε µετά από έγκριση του πρώτου διαιτητή.
ΜΠΑΛΑ ΕΚΤΟΣ ΠΑΙΔΙΑΣ
Η µπάλα είναι εκτός παιδιάς από τη στιγµή του λάθους που θα σφυριχτεί από έναν από τους διαιτητές. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει λάθος, από τη στιγµή του σφυρίγµατος.
ΜΠΑΛΑ «ΜΕΣΑ»
Η µπάλα είναι «ΜΕΣΑ» όταν ακουµπήσει το δάπεδο του αγωνιστικού χώρου συµπεριλαµβανοµένων των οριοθετικών γραµµών.
ΜΠΑΛΑ «ΕΞΩ»
Η µπάλα είναι «έξω» όταν :
το µέρος της µπάλας που έρχεται σε επαφή µε το δάπεδο είναι πλήρως εκτός των οριοθετικών γραµµών.
ακουµπά κάποιο αντικείµενο εκτός αγωνιστικού χώρου, την οροφή ή κάποιο άτοµο εκτός αγώνος.
ακουµπά τις αντένες, τα σχοινιά, τους στυλοβάτες ή τον ίδιο το φιλέ έξω από τις πλάγιες ταινίες.
περνά το κάθετο επίπεδο του φιλέ, είτε µερικά είτε ολικά, έξω από το οριοθετηµένο διάστηµα, εκτός από την περίπτωση του Κανόνα 11.1.2.
διασχίζει εξ ολοκλήρου το επίπεδο κάτω από το φιλέ.
ΤΟ ΠΑΙΞΙΜΟ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ
Κάθε οµάδα πρέπει να παίζει την µπάλα εντός του δικού της αγωνιστικού χώρου και διαστήµατος (εκτός από τον Κανόνα 11.1.2). Όµως, η µπάλα µπορεί να παιχθεί και πέρα από την ελεύθερη ζώνη.

ΚΤΥΠΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
Η οµάδα µπορεί να κάνει το πολύ τρία κτυπήµατα (συν την επαφή στο µπλοκ, Κανόνας 15.4.1), για να επιστρέψει την µπάλα. Εάν γίνουν περισσότερα από τρία κτυπήµατα, τότε η οµάδα υποπίπτει στο λάθος των «ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΚΤΥΠΗΜΑΤΩΝ».
Τα κτυπήµατα της οµάδας περιλαµβάνουν όχι µόνο τα ηθεληµένα κτυπήµατα από τους παίκτες αλλά και τις ακούσιες επαφές µε την µπάλα.
ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΕΣ ΕΠΑΦΕΣ
Ένας παίκτης δεν πρέπει να κτυπήσει την µπάλα δύο συνεχόµενες φορές (εκτός από τους Κανόνες 10.2.3, 15.2 και 15.4.2).
ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΕΣ ΕΠΑΦΕΣ
Δύο ή τρεις παίκτες µπορούν να ακουµπήσουν την µπάλα την ίδια στιγµή.
Όταν δύο (τρεις) συµπαίκτες ακουµπήσουν την µπάλα ταυτόχρονα, τότε υπολογίζονται ως δύο (τρία) κτυπήµατα (εκτός από την περίπτωση του µπλοκ). Αν πηγαίνουν για την µπάλα, αλλά µόνο ένας από αυτούς την ακουµπήσει, τότε υπολογίζεται ως ένα κτύπηµα. Η σύγκρουση παικτών δεν υπολογίζεται ως σφάλµα.
Όταν δύο αντίπαλοι ακουµπήσουν την µπάλα ταυτόχρονα πάνω από το φιλέ και η µπάλα συνεχίσει να παίζεται, η οµάδα που δέχεται την µπάλα έχει το δικαίωµα τριών ακόµη κτυπηµάτων. Αν αυτή η µπάλα βγει έξω (άουτ), τότε το λάθος υπολογίζεται εναντίον της οµάδας που βρίσκεται στην άλλη πλευρά.
Αν η ταυτόχρονη επαφή µεταξύ δύο αντιπάλων οδηγήσει σε «ΠΙΑΣΤΟ», τότε υπολογίζεται ως «ΔΙΠΛΟ ΣΦΑΛΜΑ» και η φάση επαναλαµβάνεται.
ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΟ ΚΤΥΠΗΜΑ
Μέσα στον αγωνιστικό χώρο, ένας παίκτης δεν επιτρέπεται να δέχεται βοήθεια από κάποιον συµπαίκτη του ή κάποια κατασκευή / αντικείµενο για να φθάσει την µπάλα.
Όµως, έναν παίκτη που πρόκειται να υποπέσει σε σφάλµα (να ακουµπήσει το φιλέ ή να περάσει την κεντρική γραµµή κ.λ.π.) επιτρέπεται να τον σταµατήσει ή να τον τραβήξει προς τα πίσω ένας συµπαίκτης του.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΥΠΗΜΑΤΩΝ
Η µπάλα µπορεί να ακουµπήσει σε οποιοδήποτε µέρος του σώµατος.
Η µπάλα πρέπει να κτυπηθεί, να µην πιαστεί και/ή να µη ριχτεί. Μπορεί να

αναπηδήσει προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.
Η µπάλα µπορεί να ακουµπήσει σε διαφορετικά µέρη του σώµατος, υπό τον όρο ότι οι επαφές γίνονται ταυτόχρονα.
Εξαιρέσεις :
Στο µπλοκ, συνεχόµενες επαφές µπορεί να γίνουν από έναν ή περισσότερους παίκτες υπό τον όρο ότι οι επαφές γίνονται κατά τη διάρκεια µίας ενέργειας.
Στο πρώτο κτύπηµα της οµάδας, η µπάλα µπορεί να κτυπήσει σε διάφορα σηµεία του σώµατος διαδοχικά υπό τον όρο ότι οι επαφές γίνονται κατά τη διάρκεια µίας ενέργειας.
Κάθε φορά κατά τη διάρκεια όλων των ενεργειών του παιγνιδιού, οι παίκτες πρέπει να ακουµπούν το γήπεδο µε κάποιο µέρος του σώµατος µεταξύ της έδρας και των ώµων, εξαιρέτως επιτρέπεται ένα µικρό χάσιµο της επαφής µε το δάπεδο του γηπέδου όταν παίζεται η µπάλα, χωρίς να συµπεριλαµβάνεται το σερβίς, το µπλοκ και το επιθετικό χτύπηµα όταν η µπάλα είναι εξολοκλήρου ψηλότερα από τη κορυφή του φιλέ. Το να στέκεται όρθιος, να ανασηκώνει το σώµα ή να βηµατίζει κάποιος απαγορεύεται.
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΑΙΞΙΜΟ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ
ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΤΥΠΗΜΑΤΑ : µία οµάδα κτυπά την µπάλα τέσσερις φορές πριν την επιστρέψει
ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΟ ΚΤΥΠΗΜΑ : ένας παίκτης υποβοηθείται από κάποιον συµπαίκτη ή κάποια κατασκευή / αντικείµενο για να φθάσει την µπάλα µέσα στον αγωνιστικό χώρο
ΠΙΑΣΤΟ : ένας παίκτης δεν κτυπά την µπάλα, και η µπάλα πιάνεται και/ή ρίχνεται.
ΔΙΠΛΗ ΕΠΑΦΗ : ένας παίκτης κτυπά την µπάλα δύο φορές συνεχόµενα ή η µπάλα έρχεται σε επαφή µε διαφορετικά µέρη του σώµατος συνεχόµενα.
ΑΝΥΨΩΣΗ: το µέρος, του σώµατος του παίκτη, µεταξύ της έδρας και των ώµων χάνει την επαφή µε το γήπεδο όταν αυτός/ή παίζει ή προσπαθεί να παίξει τη µπάλα.
ΜΠΑΛΑ ΣΤΟ ΦΙΛΕ
ΜΠΑΛΑ ΠΟΥ ΔΙΑΣΧΙΖΕΙ ΤΟ ΦΙΛΕ
Η µπάλα που στέλνεται στο γήπεδο του αντιπάλου θα πρέπει να περάσει πάνω από το φιλέ εντός του οριοθετηµένου διαστήµατος. Το οριοθετηµένο διάστηµα είναι το µέρος του κάθετου επιπέδου του φιλέ, το οποίο οριοθετείται ως εξής :
κάτω, από την κορυφή του φιλέ,

στα πλάγια, από τις αντένες και τη νοητή προέκταση αυτών,
επάνω, από την οροφή.
Η µπάλα που έχει περάσει ολικά ή µερικά το κατακόρυφο επίπεδο του φιλέ προς την ελεύθερη ζώνη της αντίπαλης οµάδας έξω από το οριοθετηµένο διάστηµα, µπορεί να κτυπηθεί προς τα πίσω µέσα στα επιτρεπόµενα κτυπήµατα της οµάδας, µε την προϋπόθεση ότι :
ο παίκτης δεν έχει έλθει σε επαφή µε τον κυρίως αγωνιστικό χώρο της αντίπαλης οµάδας
η µπάλα όταν παίχτηκε προς τα πίσω, διέσχισε ολικά ή µερικά το επίπεδο του φιλέ, ξανά έξω από το οριοθετηµένο διάστηµα, από την ίδια πλευρά του γηπέδου.
Η αντίπαλη οµάδα δεν επιτρέπεται να εµποδίσει αυτή την ενέργεια.
ΜΠΑΛΑ ΠΟΥ ΑΚΟΥΜΠΑ ΤΟ ΦΙΛΕ
Όταν η µπάλα διασχίζει το φιλέ, µπορεί να τον ακουµπήσει.
ΜΠΑΛΑ ΣΤΟ ΦΙΛΕ
Η µπάλα που κτυπά στο φιλέ µπορεί να επαναφερθεί εντός των ορίων των τριών κτυπηµάτων της οµάδας
Αν η µπάλα σχίσει το πλέγµα του φιλέ ή τον ρίξει κάτω, η φάση ακυρώνεται και επαναλαµβάνεται .
ΠΑΙΚΤΗΣ ΣΤΟ ΦΙΛΕ
ΕΠΑΦΗ ΠΕΡΑ ΑΠΌ ΤΟ ΦΙΛΕ
Στο µπλοκ, ένας παίκτης µπορεί να ακουµπήσει την µπάλα πέρα από το φιλέ, µε την προϋπόθεση ότι δεν εµποδίζει το παίξιµο του αντιπάλου πριν ή κατά τη διάρκεια του επιθετικού κτυπήµατος του τελευταίου.
Ένας/Μια παίκτης/τρια επιτρέπεται να περάσει το χέρι του/της πέραν του φιλέ µετά από επιθετικό κτύπηµα, µε την προϋπόθεση ότι η επαφή έγινε στο δικό του/της αγωνιστικό διάστηµα.
ΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΦΙΛΕ
Επιτρέπεται το πέρασµα στον αντίπαλο χώρο κάτω από το φιλέ, µε την προϋπόθεση ότι δεν εµποδίζεται το παίξιµο του αντιπάλου.
Πέρασµα στο γήπεδο των αντιπάλων, πέραν της κεντρικής γραµµής

a) Η επαφή του γηπέδου της αντίπαλης οµάδας µε το(τα) πέλµα(τα) ή το(τα) πόδι(α) επιτρέπεται, µε την προϋπόθεση ότι ο παίκτης δεν εµποδίζει το παίξιµο του αντιπάλου.
b) Η επαφή του γηπέδου της αντίπαλης οµάδας µε τη(τις) παλάµη(ες) επιτρέπεται, µε την προϋπόθεση ότι κάποιο µέρος της(των) παλάµης(παλαµών) που περνάει, παραµένει είτε σε επαφή, είτε είναι ακριβώς πάνω από την κεντρική γραµµή.
Η επαφή µε το γήπεδο των αντιπάλων µε οποιοδήποτε άλλο µέρος του σώµατος, απαγορεύεται.
Ένας παίκτης µπορεί να εισέλθει στο γήπεδο των αντιπάλων όταν η µπάλα είναι εκτός παιδιάς
Ένας παίκτης µπορεί να περάσει στην ελεύθερη ζώνη των αντιπάλων µε την προϋπόθεση ότι δεν εµποδίζει το παιχνίδι τους.
ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΦΙΛΕ
Η επαφή ενός παίκτη µε το φιλέ, δεν είναι σφάλµα, εκτός αν γίνει κατά τη διάρκεια της ενέργειας του παιξίµατος της µπάλας ή αν αποτελεί παρέµβαση στο παιχνίδι.
Κάποιες προσπάθειες παιξίµατος της µπάλας περιλαµβάνουν κινήσεις που τελικά δεν φέρνουν τους παίκτες σε επαφή µε την µπάλα.
Όταν ο παίκτης έχει κτυπήσει την µπάλα, µπορεί να ακουµπήσει το στυλοβάτη, το σχοινί ή οποιοδήποτε αντικείµενο εκτός του συνολικού µήκους του φιλέ, µε την προϋπόθεση ότι δεν παρεµβαίνει στο παιχνίδι.
Όταν η µπάλα πηγαίνει στο φιλέ και αυτό προκαλεί επαφή του φιλέ µε κάποιον αντίπαλο, τότε δεν υπάρχει σφάλµα.
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΠΑΙΚΤΩΝ ΣΤΟ ΦΙΛΕ
Ένας παίκτης ακουµπά την µπάλα ή κάποιον αντίπαλο στο χώρο των αντιπάλων πριν ή κατά τη διάρκεια επιθετικού κτυπήµατος των αντιπάλων.
Ένας παίκτης εισέρχεται στο χώρο των αντιπάλων κάτω από το φιλέ, εµποδίζοντας το παίξιµο τους
Ένας παίκτης εισέρχεται στο γήπεδο των αντιπάλων
Ένας παίκτης ακουµπά το φιλέ ή την αντένα κατά τη διάρκεια της ενέργειας του παιξίµατος της µπάλας ή παρεµβαίνοντας στο παιχνίδι .
ΣΕΡΒΙΣ

Το σερβίς είναι η ενέργεια κτυπήµατος της µπάλας για να τη βάλει εντός παιδιάς, από τον πίσω-δεξιό παίκτη, που βρίσκεται στη ζώνη του σερβίς.
ΠΡΩΤΟ ΣΕΡΒΙΣ ΣΕ ΕΝΑ ΣΕΤ
Το πρώτο σερβίς, του πρώτου σετ, όπως και εκείνο του αποφασιστικού σετ (5) εκτελείται από την οµάδα που καθορίζεται από την κλήρωση.
ο
Τα άλλα σετ ξεκινούν µε το σερβίς της οµάδας που δεν σέρβιρε πρώτη στο προηγούµενο σετ.
ΣΕΙΡΑ ΣΤΟ ΣΕΡΒΙΣ
Οι παίκτες πρέπει να ακολουθούν τη σειρά περιστροφής στο σερβίς που αναφέρεται στο φύλλο της αρχικής παράταξης
Μετά το πρώτο σερβίς σε ένα σετ, ο παίκτης που θα σερβίρει καθορίζεται ως εξής:
Όταν η οµάδα που σερβίρει κερδίζει τη φάση, ο παίκτης (ή ο αντικαταστάτης του) που σέρβιρε πριν, σερβίρει ξανά
Όταν η οµάδα που δέχεται το σερβίς κερδίζει τη φάση, αποκτά το δικαίωµα να σερβίρει και περιστρέφεται πριν σερβίρει. Ο παίκτης που θα σερβίρει είναι αυτός που µετακινείται από την µπροστινή-δεξιά στην πίσω-δεξιά θέση
ΕΓΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΣΕΡΒΙΣ
Ο πρώτος διαιτητής εγκρίνει το σερβίς εφόσον έχει ελέγξει ότι οι δύο οµάδες είναι έτοιµες να αγωνιστούν και ότι ο παίκτης που σερβίρει έχει στην κατοχή του την µπάλα.
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΣΕΡΒΙΣ
Η µπάλα πρέπει να κτυπηθεί µε την µια παλάµη ή οποιοδήποτε σηµείο του βραχίονα αφού έχει υψωθεί ή απελευθερωθεί από το(α) χέρι(α).
Μόνο µια φορά επιτρέπεται να υψωθεί ή απελευθερωθεί η µπάλα.. Το χτύπηµα της µπάλας στο δάπεδο ή το παίξιµο της µε τα χέρια επιτρέπεται.
Τη στιγµή του κτυπήµατος του σερβίς, η έδρα του παίκτη που σερβίρει δεν πρέπει να ακουµπάει τον κυρίως αγωνιστικό χώρο (συµπεριλαµβανοµένης της τελικής γραµµής) ή το χώρο εκτός της ζώνης σερβίς. Το πέλµα(τα), πόδι(α) ή η παλάµη(ες), του παίκτη που σερβίρει µπορεί να ακουµπούν τον κυρίως αγωνιστικό χώρο ή το χώρο εκτός της ζώνης σερβίς.
Μετά το κτύπηµα, ο παίκτης επιτρέπεται να κινηθεί εκτός της ζώνης σερβίς, ή εντός του αγωνιστικού χώρου.
Ο παίκτης που σερβίρει πρέπει να κτυπήσει την µπάλα εντός 8 δευτερολέπτων
µετά το σφύριγµα του πρώτου διαιτητή για σερβίς.
Το σερβίς που εκτελείται πριν το σφύριγµα του διαιτητή ακυρώνεται και επαναλαµβάνεται.
ΠΡΟΠΕΤΑΣΜΑ
Οι παίκτες της οµάδας που σερβίρει δεν πρέπει να εµποδίζουν τους αντιπάλους τους, µε ατοµικό ή οµαδικό προπέτασµα, στο να βλέπουν τον παίκτη που σερβίρει ή την τροχιά της µπάλας.
Ένας παίκτης ή οµάδα παικτών της οµάδας που σερβίρει πραγµατοποιούν προπέτασµα εφόσον κουνούν τα χέρια, τους, πηδούν ή κινούνται προς τα πλάγια, κατά τη διάρκεια πραγµατοποίησης του σερβίς ή εφόσον στέκονται κοντά ο ένας στον άλλο µε σκοπό να αποκρύψουν την τροχιά της µπάλας.
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΣΕΡΒΙΣ
Σφάλµατα στο σερβίς :
Τα ακόλουθα σφάλµατα οδηγούν σε αλλαγή του σερβίς, ακόµα και όταν ο αντίπαλος βρίσκεται σε λάθος θέση. Ο παίκτης που σερβίρει :
παραβιάζει τη σειρά του σερβίς
δεν εκτελεί το σερβίς σωστά
ανυψώνει την έδρα του/της.
Σφάλµατα µετά το κτύπηµα στο σερβίς :
Εφόσον η µπάλα έχει κτυπηθεί σωστά, το σερβίς µετατρέπεται σε σφάλµα (εκτός αν κάποιος παίκτης βρίσκεται σε λάθος θέση) αν η µπάλα:
ακουµπήσει κάποιον παίκτη της οµάδας που σερβίρει ή δεν περάσει το κάθετο επίπεδο του φιλέ εξ ολοκλήρου µέσα απο το οριοθετηµένο διάστηµα,
καταλήξει «έξω»
περάσει πάνω από προπέτασµα
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΕΡΒΙΣ ΚΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΘΕΣΕΩΝ
Αν ο παίκτης που σερβίρει υποπέσει σε σφάλµα τη στιγµή του χτυπήµατος του σερβίς (αντικανονική εκτέλεση, λάθος σειρά περιστροφής, κ.λ.π.) και ο αντίπαλος είναι σε λάθος θέση, τότε τιµωρείται το λάθος σερβίς.
Αντιθέτως, αν η εκτέλεση του σερβίς είναι σωστή, αλλά το σερβίς έχει
ανεπιτυχή κατάληξη (βγήκε έξω, έγινε προπέτασµα, κ.λ.π.), τότε προηγείται το σφάλµα στις θέσεις και είναι αυτό που τιµωρείται.
ΕΠΙΘΕΤΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ
ΕΠΙΘΕΤΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ
Όλες οι ενέργειες που κατευθύνουν την µπάλα προς τους αντιπάλους, εκτός από το σερβίς και το µπλοκ, θεωρούνται ως επιθετικά κτυπήµατα.
Κατά τη διάρκεια ενός επιθετικού κτυπήµατος, το πέρασµα µε τα δάκτυλα επιτρέπεται, αν το κτύπηµα είναι καθαρό και η µπάλα δεν κρατιέται και δεν ρίχνεται.
Ένα επιθετικό κτύπηµα ολοκληρώνεται τη στιγµή που η µπάλα διασχίζει εντελώς το κάθετο επίπεδο του φιλέ ή όταν έρθει σε επαφή µε κάποιον αντίπαλο.
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΟ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ
Ένας παίκτης της µπροστινής γραµµής µπορεί να ολοκληρώσει ένα επιθετικό κτύπηµα από οποιοδήποτε ύψος, µε την προϋπόθεση ότι η επαφή µε την µπάλα έγινε στο δικό του αγωνιστικό χώρο.
Ένας παίκτης της πίσω γραµµής µπορεί να ολοκληρώσει ένα επιθετικό κτύπηµα από οποιοδήποτε ύψος πίσω από την µπροστινή ζώνη:
κατά το άλµα του, η έδρα του παίκτη δεν πρέπει να έχει ακουµπήσει ούτε περάσει τη γραµµή επίθεσης
µετά το κτύπηµά του/της, ο παίκτης µπορεί να µετακινήσει την έδρα του/της µέσα στην µπροστινή ζώνη
Ένας παίκτης της πίσω γραµµής µπορεί επίσης να ολοκληρώσει ένα επιθετικό κτύπηµα από την µπροστινή ζώνη, εφόσον τη στιγµή της επαφής, η µπάλα δεν βρίσκεται εξ΄ ολοκλήρου ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΟ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟ ΚΤΥΠΗΜΑ
Ένας παίκτης κτυπά την µπάλα που βρίσκεται µέσα στον αγωνιστικό χώρο της αντίπαλης οµάδας.
Ένας παίκτης κτυπά την µπάλα «έξω».
Ένας παίκτης της πίσω γραµµής ολοκληρώνει ένα επιθετικό κτύπηµα από την µπροστινή ζώνη, εάν τη στιγµή του κτυπήµατος η µπάλα βρίσκεται εξ΄ ολοκλήρου ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ
Ένας παίκτης ανυψώνει την έδρα του τη στιγµή που χτυπά τη µπάλα.
Ο Λίµπερο ολοκληρώνει ένα επιθετικό κτύπηµα και τη στιγµή του κτυπήµατος η µπάλα βρίσκεται εξ΄ ολοκλήρου ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ.
Ένας παίκτης ολοκληρώνει ένα επιθετικό χτύπηµα ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ, όταν η µπάλα έρχεται από πάσα µε δάκτυλα από τον Λίµπερο, που βρίσκεται στην µπροστινή ζώνη
ΜΠΛΟΚ
ΜΠΛΟΚ
Μπλοκ είναι η ενέργεια των παικτών κοντά στο φιλέ να εµποδίσουν να περάσει η µπάλα που έρχεται από την αντίπαλη οµάδα τοποθετώντας τα χέρια τους ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ. Μόνον παίκτες της µπροστινής γραµµής επιτρέπεται να ολοκληρώσουν ένα µπλοκ.
Προσπάθεια για µπλοκ
Προσπάθεια για µπλοκ είναι η ενέργεια του µπλοκ χωρίς να υπάρξει επαφή µε την µπάλα.
Ολοκληρωµένο µπλοκ
Ένα µπλοκ ολοκληρώνεται όταν η µπάλα έρχεται σε επαφή µε έναν µπλοκέρ
Οµαδικό µπλοκ
Ένα οµαδικό µπλοκ εκτελείται από δύο ή τρεις παίκτες ο ένας κοντά στον άλλο και ολοκληρώνεται όταν ένας από αυτούς ακουµπήσει την µπάλα.
ΕΠΑΦΗ ΣΤΟ ΜΠΛΟΚ
Διαδοχικές (γρήγορες και συνεχείς) επαφές µπορούν να γίνουν από έναν ή περισσότερους µπλοκέρ µε την προϋπόθεση ότι οι επαφές πραγµατοποιούνται κατά τη διάρκεια µίας ενέργειας.
ΜΠΛΟΚ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ
Στο µπλοκ, ο παίκτης µπορεί να τοποθετήσει τα χέρια του και τους βραχίονές του πέραν του φιλέ µε την προϋπόθεση ότι µε αυτή την ενέργεια δεν παρεµβαίνει στο παιγνίδι της αντίπαλης οµάδας. Όµως, δεν επιτρέπεται να έλθει σε επαφή µε την µπάλα πέραν του φιλέ, αν δεν έχει προηγουµένως πραγµατοποιήσει ένα επιθετικό κτύπηµα κάποιος αντίπαλος
ΜΠΛΟΚ ΚΑΙ ΚΤΥΠΗΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ

Η επαφή στο µπλοκ δεν µετράει ως ένα κτύπηµα της οµάδας. Συνεπώς, µετά από µία επαφή στο µπλοκ, η οµάδα δικαιούται τρία κτυπήµατα για να επιστρέψει την µπάλα
Το πρώτο κτύπηµα µετά από το µπλοκ µπορεί να εκτελεστεί από οποιονδήποτε παίκτη, συµπεριλαµβανοµένου και εκείνου που ακούµπησε την µπάλα κατά τη διάρκεια του µπλοκ.
ΜΠΛΟΚ ΣΤΟ ΣΕΡΒΙΣ
Μπλοκ στο σερβίς των αντιπάλων επιτρέπεται.
ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΠΛΟΚ
Ο µπλοκέρ ακουµπά την µπάλα που βρίσκεται στο χώρο των αντιπάλων είτε πριν είτε ταυτόχρονα µε το επιθετικό κτύπηµα του αντιπάλου
Ένας παίκτης της πίσω γραµµής ή ο Λίµπερο ολοκληρώνει ένα µπλοκ ή συµµετέχει σε ένα ολοκληρωµένο µπλοκ
Ο/η µπλοκέρ ανυψώνει την έδρα του/της όταν ολοκληρώνει ένα µπλοκ ή συµµετέχει σε ολοκληρωµένο µπλοκ.
Η µπάλα στέλνεται «έξω» από το µπλοκ
Μπλοκ στο χώρο του αντιπάλου έξω από την αντένα.
Ο Λίµπερο κάνει προσπάθεια για ατοµικό ή οµαδικό µπλοκ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΚΑΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ
ΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
Οι κανονικές διακοπές σε έναν αγώνα είναι τα ΤΑΪΜ ΑΟΥΤ και ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ.
ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ
Κάθε οµάδα δικαιούται το πολύ δύο τάιµ άουτ και έξι αλλαγές παικτών σε κάθε σετ.
ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ
Διακοπές µπορούν να ζητηθούν από τον προπονητή ή τον αρχηγό του αγώνα, και µόνον από αυτούς.
Το αίτηµα γίνεται µε το δείξιµο της αντίστοιχης χειροσήµανσης, όταν η µπάλα βρίσκεται εκτός παιδιάς και πριν το σφύριγµα για σερβίς
Αίτηµα για αλλαγή παίκτη πριν την έναρξη ενός σετ επιτρέπεται, και θα πρέπει να καταγραφεί ως κανονική αλλαγή σε αυτό το σετ.
ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ
Το αίτηµα για ένα ή δύο τάιµ άουτ, και ένα αίτηµα για αλλαγή παίκτη από οποιαδήποτε οµάδα, µπορεί να ακολουθεί το ένα το άλλο, χωρίς να απαιτείται να αρχίσει ξανά το παιχνίδι.
Όµως, µία οµάδα δεν έχει το δικαίωµα να κάνει διαδοχικά αιτήµατα για αλλαγές παικτών κατά την διάρκεια της ίδιας διακοπής του αγώνα. Δύο ή περισσότεροι παίκτες µπορούν να αντικατασταθούν κατά την διάρκεια της ίδιας διακοπής
ΤΑΪΜ ΑΟΥΤ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΑ ΤΑΪΜ ΑΟΥΤ
Όλα τα τάιµ άουτ που ζητούνται διαρκούν 30 δευτερόλεπτα.
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, στα σετ 1-4, είναι δυνατόν να υπάρξουν επιπροσθέτως δύο «Τεχνικά Τάϊµ Άουτ» διάρκειας 60 δευτερολέπτων το καθένα, που δίνονται αυτόµατα όταν η οµάδα που προηγείται φθάσει τους 8 πόντους και τους 16 πόντους.
Στο αποφασιστικό (5ο) σετ, δεν υπάρχουν «Τεχνικά Τάιµ Άουτ». Μόνο δύο τάιµ άουτ διάρκειας 30 δευτερολέπτων είναι δυνατόν να ζητηθούν από κάθε οµάδα.

Κατά την διάρκεια όλων των τάιµ άουτ, οι παίκτες που αγωνίζονται πρέπει να πηγαίνουν στην ελεύθερη ζώνη κοντά στους πάγκους τους.
ΑΛΛΑΓΗ ΠΑΙΚΤΗ
(για περιορισµούς βλέπε Κανόνα 8.1)
(Για αντικαταστάσεις του Λίµπερο βλέπε Κανόνες 20.3.2 & 20.3.3)
Η αλλαγή πρέπει να γίνεται µέσα στη ζώνη αλλαγής.
Η αλλαγή διαρκεί µόνο όσο χρόνο χρειάζεται για να καταγραφεί στο φύλλο αγώνος και να επιτραπεί η είσοδος και έξοδος των παικτών.
Τη στιγµή που θα ζητηθεί η αλλαγή, ο (οι) αντικαταστάτης(ες) πρέπει να είναι έτοιµος(οι) να εισέλθει(ουν) στο γήπεδο, κοντά στη ζώνη αλλαγών
Σε περίπτωση που δεν γίνει έτσι, η αλλαγή δεν εγκρίνεται και η οµάδα τιµωρείται για καθυστέρηση
Για παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και για πρωταθλήµατα ζωνών, χρησιµοποιούνται αριθµηµένες ταµπέλες για να διευκολύνουν τις αλλαγές.
Αν µια οµάδα προτίθεται να κάνει ταυτόχρονα περισσότερες από µία αλλαγές, πρέπει να υποδειχθεί ο αριθµός τους τη στιγµή του αιτήµατος. Σε αυτή την περίπτωση, οι αλλαγές πρέπει να γίνουν διαδοχικά, το ένα ζευγάρι παικτών µετά το άλλο.
ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ
Είναι αντικανονικό να ζητηθεί µία διακοπή:
κατά τη διάρκεια µίας φάσης ή τη στιγµή, ή µετά το σφύριγµα για σερβίς
από κάποιο µη εξουσιοδοτηµένο µέλος της οµάδας
για αλλαγή παίκτη πριν αρχίσει ξανά ο αγώνας µετά από προηγούµενη αλλαγή από την ίδια οµάδα.
όταν έχει εξαντληθεί ο δικαιούµενος αριθµός των τάιµ άουτ και των αλλαγών των παικτών.
Το πρώτο αντικανονικό αίτηµα στον αγώνα που δεν επηρεάζει ή καθυστερεί το παιχνίδι απορρίπτεται χωρίς καµιά άλλη συνέπεια
Επαναλαµβανόµενο αντικανονικό αίτηµα στον αγώνα, συνεπάγεται καθυστέρηση.

ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΑΓΩΝΑ
ΤΥΠΟΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΩΝ
Μία αντικανονική ενέργεια µιας οµάδας η οποία εµποδίζει τη συνέχιση του αγώνα, είναι καθυστέρηση και περιλαµβάνει, εκτός των άλλων:
καθυστέρηση µιας αλλαγής,
παράταση άλλων διακοπών, µετά την εντολή για συνέχιση του αγώνα,
αίτηµα αντικανονικής αλλαγής
επανάληψη αντικανονικού αιτήµατος
καθυστέρηση του αγώνα από ένα µέλος της οµάδας.
ΤΙΜΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ
Η «Προειδοποίηση για καθυστέρηση» και η «ποινή για καθυστέρηση» είναι οµαδικές τιµωρίες.
Οι τιµωρίες καθυστέρησης παραµένουν σε ισχύ σ’ όλο τον αγώνα.
Όλες οι τιµωρίες καθυστέρησης καταγράφονται στο φύλλο αγώνα.
Η πρώτη καθυστέρηση στον αγώνα από ένα µέλος της οµάδας τιµωρείται µε «ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ»
Η δεύτερη και οι επόµενες καθυστερήσεις παντός τύπου από οποιοδήποτε µέλος της ίδιας οµάδας στον ίδιο αγώνα, αποτελούν σφάλµα και τιµωρούνται µε µία «ΠΟΙΝΗ ΓΙΑ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ» : χάσιµο της φάσης.
Τιµωρίες καθυστέρησης που επιβάλλονται πριν ή µεταξύ των σετ έχουν ισχύ στο σετ που ακολουθεί.
ΚΑΤ’ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ
Σε περίπτωση που συµβεί σοβαρό ατύχηµα, ενώ η µπάλα παίζεται, ο διαιτητής πρέπει να σταµατήσει τον αγώνα αµέσως και να επιτρέψει να εισέλθει στον αγωνιστικό χώρο ιατρική βοήθεια.
Κατόπιν η φάση στη συνέχεια επαναλαµβάνεται.
Αν ένας τραυµατισµένος παίκτης δεν µπορεί να αντικατασταθεί, κανονικά ή κατ’ εξαίρεση, δίνεται στον παίκτη χρόνος 3 λεπτών για να συνέλθει, αλλά όχι περισσότερο από µία φορά για τον ίδιο παίκτη στον ίδιο αγώνα.

Αν ο παίκτης δεν συνέλθει, η οµάδα του/της χαρακτηρίζεται «ελλιπής»
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Αν υπάρξει οποιαδήποτε εξωτερική παρέµβαση κατά τη διάρκεια του αγώνα, πρέπει να σταµατήσει το παιχνίδι και η φάση να επαναληφθεί.
ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ
Αν απρόβλεπτες καταστάσεις διακόψουν τον αγώνα, ο πρώτος διαιτητής, ο διοργανωτής και η Αγωνόδικος Επιτροπή, αν υπάρχει, θα αποφασίσουν για τα µέτρα, που θα ληφθούν, ώστε να επανέλθουν οι φυσιολογικές συνθήκες.
Σε περίπτωση που συµβούν µία ή περισσότερες διακοπές, που δεν υπερβαίνουν σε συνολικό χρόνο τις 4 ώρες:
αν ο αγώνας αρχίσει ξανά στον ίδιο αγωνιστικό χώρο, το σετ που έχει διακοπεί θα συνεχιστεί κανονικά µε το ίδιο αποτέλεσµα, τους ίδιους παίκτες και τις ίδιες θέσεις. Τα σετ που παίχτηκαν, διατηρούν τα αποτελέσµατά τους,
αν ο αγώνας αρχίσει ξανά σε άλλον αγωνιστικό χώρο, το σετ που διακόπηκε ακυρώνεται και επαναλαµβάνεται µε τα ίδια µέλη των οµάδων και την ίδια αρχική σειρά περιστροφής. Τα σετ που έχουν ήδη παιχτεί, διατηρούν τα αποτελέσµατά τους
Αν συµβούν µία ή περισσότερες διακοπές που υπερβαίνουν συνολικά τις 4 ώρες, τότε ολόκληρος ο αγώνας επαναλαµβάνεται.
ΔΙΑΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΓΗΠΕΔΩΝ
ΔΙΑΛΕΙΜΜΑΤΑ
Όλα τα διαλείµµατα µεταξύ των σετ διαρκούν τρία λεπτά.
Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, πραγµατοποιείται η αλλαγή των γηπέδων και η καταγραφή της αρχικής παράταξης των οµάδων στο φύλλο αγώνα.
Το διάλειµµα µεταξύ του δευτέρου και τρίτου σετ µπορεί να παραταθεί µέχρι 10 λεπτά µετά από αίτηµα του διοργανωτή.
ΑΛΛΑΓΗ ΓΗΠΕΔΩΝ
Μετά από κάθε σετ, οι οµάδες αλλάζουν γήπεδα, εκτός του αποφασιστικού σετ
Στο αποφασιστικό σετ, µόλις κάποια οµάδα φθάσει τους 8 πόντους, οι οµάδες αλλάζουν γήπεδα χωρίς καθυστέρηση και οι θέσεις των παικτών παραµένουν ως έχουν.
Αν η αλλαγή δεν πραγµατοποιηθεί την στιγµή κατά την οποία η οµάδα που
προηγείται φθάσει τους 8 πόντους, τότε θα πραγµατοποιηθεί µόλις γίνει αντιληπτό το λάθος. Το αποτέλεσµα κατά τη στιγµή της αλλαγής παραµένει ως έχει.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ
Ο ΠΑΙΚΤΗΣ ΛΙΜΠΕΡΟ
Ο ΠΑΙΚΤΗΣ ΛΙΜΠΕΡΟ
ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΙΜΠΕΡΟ
Κάθε οµάδα έχει το δικαίωµα να προσδιορίσει από τη λίστα των 12 παικτών έναν (1) εξειδικευµένο αµυντικά παίκτη ως Λίµπερο.
Ο Λίµπερο πρέπει να καταγράφεται στο φύλλο αγώνα πριν την έναρξη αυτού στην ειδική θέση που υπάρχει γι’ αυτόν. Ο αριθµός του/της πρέπει επίσης να καταγραφεί στο φύλλο αρχικής παράταξης του 1 σετ..
ου
Ο Λίµπερο δεν µπορεί να είναι αρχηγός της οµάδας ή αρχηγός του αγώνα
ΕΝΔΥΣΗ
Ο Λίµπερο πρέπει να φορά στολή (ή καζάκα µε ή χωρίς µανίκια για τον επαναπροσδιοριζόµενο Λίµπερο), της οποίας τουλάχιστον η φανέλα πρέπει να είναι αντιθέτου χρώµατος από τις στολές της υπόλοιπης οµάδας. Η στολή του Λίµπερο µπορεί να είναι διαφορετικού σχεδίου αλλά η αρίθµησή της πρέπει να είναι ίδια µε την υπόλοιπη οµάδα..
ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΛΙΜΠΕΡΟ
Ενέργειες παιχνιδιού
Ο Λίµπερο επιτρέπεται να αντικαταστήσει οποιονδήποτε παίκτη της πίσω ζώνης.
Αυτός/ή περιορίζεται να εκτελεί καθήκοντα παίκτη της πίσω ζώνης και δεν του επιτρέπεται να ολοκληρώσει επίθεση από οπουδήποτε (συµπεριλαµβανοµένου του κυρίως αγωνιστικού χώρου και της ελεύθερης ζώνης), αν κατά τη στιγµή της επαφής η µπάλα είναι εξ ολοκλήρου ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ.
Δεν επιτρέπεται να σερβίρει, να πραγµατοποιήσει µπλοκ ή να κάνει προσπάθεια για µπλοκ.
Ένας παίκτης δεν επιτρέπεται να ολοκληρώσει ένα επιθετικό χτύπηµα ψηλότερα από την κορυφή του φιλέ, αν δέχεται την µπάλα από πάσα του Λίµπερο µε τα δάχτυλα, όταν ο Λίµπερο βρίσκεται στην επιθετική ζώνη. Η µπάλα µπορεί ελεύθερα να χτυπηθεί αν ο Λίµπερο κάνει την ίδια ενέργεια ευρισκόµενος πίσω από την µπροστινή ζώνη.
Αντικαταστάσεις παικτών

Οι αντικαταστάσεις στις οποίες συµµετέχει ο Λίµπερο δεν υπολογίζονται ως κανονικές αλλαγές.
Είναι απεριόριστες, αλλά πρέπει να µεσολαβεί µια φάση µεταξύ δύο αντικαταστάσεων του Λίµπερο.
Ο Λίµπερο µπορεί να αντικατασταθεί µόνο από τον παίκτη που αυτός/ή αντικατέστησε.
Οι αντικαταστάσεις πρέπει να γίνονται όταν η µπάλα είναι εκτός πεδιάς και πριν από το σφύριγµα για σερβίς.
Στην αρχή κάθε σετ, ο Λίµπερο δεν µπορεί να µπει στον αγωνιστικό χώρο έως ότου ο δεύτερος διαιτητής έχει ελέγξει την αρχική παράταξη των παικτών.
Αντικατάσταση που έγινε µετά το σφύριγµα για σερβίς αλλά πριν το χτύπηµα του σερβίς, δεν αναιρείται αλλά οδηγεί σε µία προφορική προειδοποίηση µετά το τέλος της φάσης.
Επαναλαµβανόµενες καθυστερηµένες αντικαταστάσεις υπόκεινται σε τιµωρία καθυστέρησης.
Η είσοδος και η έξοδος στον αγωνιστικό χώρο του Λίµπερο και του παίκτη που αντικαθίσταται πρέπει να γίνεται µόνο από την πλάγια γραµµή µπροστά στον πάγκο της οµάδας τους και µεταξύ της γραµµής επίθεσης και της τελικής γραµµής.
Επαναπροσδιορισµός ενός νέου Λίµπερο:
Σε περίπτωση τραυµατισµού του αρχικώς προσδιορισµένου Λίµπερο, και µε την προηγούµενη έγκριση του πρώτου διαιτητή, ο προπονητής µπορεί να επαναπροσδιορίσει ως νέο Λίµπερο, έναν από τους παίκτες, που τη στιγµή του επαναπροσδιορισµού, δεν αγωνίζεται.
Ο Λίµπερο που τραυµατίστηκε δεν έχει το δικαίωµα να επανέλθει στο παιχνίδι για το υπόλοιπο του αγώνα.
Ο παίκτης που επαναπροσδιορίσθηκε σαν νέος Λίµπερο, πρέπει να παραµείνει Λίµπερο για το υπόλοιπο του αγώνα.
Σε περίπτωση επαναπροσδιορισµού Λίµπερο, ο αριθµός αυτού του παίκτη πρέπει να καταγραφεί στο φύλλο αγώνα στο χώρο των παρατηρήσεων και να σηµειωθεί στο φύλλο αρχικής παράταξης του εποµένου σετ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ
ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ
ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ
Οι συµµετέχοντες πρέπει να γνωρίζουν τους «Επίσηµους Κανονισµούς Πετοσφαίρισης» και να τους εφαρµόζουν.
Οι συµµετέχοντες πρέπει να δέχονται µε αθλητική συµπεριφορά τις αποφάσεις των διαιτητών, χωρίς να τις αµφισβητούν.
Σε περίπτωση αµφιβολίας, διευκρίνιση µπορεί να ζητηθεί µόνο µέσω του αρχηγού αγώνα.
Οι συµµετέχοντες πρέπει να απέχουν από ενέργειες ή συµπεριφορές, που αποσκοπούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των διαιτητών ή να καλύψουν σφάλµατα της οµάδας τους.
ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ
Οι συµµετέχοντες πρέπει να συµπεριφέρονται κόσµια και µε σεβασµό προς το πνεύµα του «ΕΥ ΑΓΩΝΙΖΕΣΘΑΙ», όχι µόνο προς τους διαιτητές, αλλά επίσης προς τους άλλους επισήµους, τους αντιπάλους, τους συµπαίκτες και τους θεατές.
Η επικοινωνία µεταξύ των µελών µιας οµάδας, κατά τη διάρκεια του αγώνα, επιτρέπεται.
ΚΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΙΕΣ
ΑΝΤΙΑΘΛΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ
Ένα µικρό παράπτωµα αντιαθλητικής συµπεριφοράς δεν υπόκειται σε τιµωρία. Είναι καθήκον του πρώτου διαιτητή να εµποδίσει τις οµάδες να φτάσουν στο επίπεδο (κλίµακα) των τιµωριών, απευθύνοντας προειδοποίηση προφορικά ή µε χειροσήµανση σε ένα µέλος της οµάδας ή στην οµάδα µέσω του αρχηγού του αγώνα.
Αυτή η προειδοποίηση δεν είναι τιµωρία, και δεν έχει καµιά άµεση συνέπεια. Δεν πρέπει να αναγράφεται στο φύλλο αγώνα.
ΚΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΤΙΜΩΡΙΕΣ
Η απρεπής συµπεριφορά από ένα µέλος µιας οµάδας προς τους επισήµους,
αντιπάλους, συµπαίκτες ή θεατές κατατάσσεται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε τη σοβαρότητα του παραπτώµατος 4.1.1,
22.2.2
Αγενής συµπεριφορά: ενέργεια αντίθετη στους καλούς τρόπους ή τις ηθικές αρχές ή έκφραση περιφρόνησης.
Προσβλητική συµπεριφορά: δυσφηµιστικές ή υβριστικές λέξεις ή χειρονοµίες.
Επίθεση: φυσική επίθεση ή πρόθεση επίθεσης.
ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΙΜΩΡΙΩΝ
Σύµφωνα µε την κρίση του πρώτου διαιτητή και ανάλογα µε τη σοβαρότητα του παραπτώµατος, οι τιµωρίες που επιβάλλονται και καταγράφονται στο φύλλο αγώνα, είναι:
Ποινή
Η πρώτη αγενής συµπεριφορά στον αγώνα από οποιοδήποτε µέλος της οµάδας, τιµωρείται µε την απώλεια της φάσης.
Προσωρινός Αποκλεισµός
Ένα µέλος µιας οµάδας που τιµωρείται µε προσωρινό αποκλεισµό, δεν επιτρέπεται να αγωνιστεί στο υπόλοιπο του σετ και πρέπει να παραµείνει καθισµένο στην περιοχή ποινής, χωρίς άλλες συνέπειες.
Ένας προπονητής, που τιµωρείται µε προσωρινό αποκλεισµό, χάνει το δικαίωµα να παρεµβαίνει στο σετ και πρέπει να παραµείνει καθισµένος στην περιοχή ποινής.
Η πρώτη προσβλητική συµπεριφορά µέλους οµάδας, τιµωρείται µε προσωρινό αποκλεισµό χωρίς άλλες συνέπειες.
Η δεύτερη αγενής συµπεριφορά στον ίδιο αγώνα από το ίδιο µέλος οµάδας, τιµωρείται µε προσωρινό αποκλεισµό, χωρίς άλλες συνέπειες
Οριστικός Αποκλεισµός
Το µέλος οµάδας που τιµωρείται µε οριστικό αποκλεισµό, πρέπει να εγκαταλείψει όλο το χώρο ελέγχου διεξαγωγής του αγώνα, για το υπόλοιπο του αγώνα χωρίς άλλες συνέπειες.
Η πρώτη επίθεση τιµωρείται µε οριστικό αποκλεισµό χωρίς άλλες συνέπειες.
Η δεύτερη προσβλητική συµπεριφορά στον ίδιο αγώνα, από το ίδιο µέλος οµάδας, τιµωρείται µε οριστικό αποκλεισµό χωρίς άλλες συνέπειες.
Η τρίτη αγενής συµπεριφορά στον ίδιο αγώνα, από το ίδιο µέλος οµάδας, τιµωρείται µε οριστικό αποκλεισµό χωρίς άλλες συνέπειες.
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΙΜΩΡΙΩΝ ΚΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ
Όλες οι τιµωρίες κακής συµπεριφοράς είναι ατοµικές, παραµένουν σε ισχύ για το υπόλοιπο του αγώνα, και καταγράφονται στο φύλλο αγώνα.
Η επανάληψη κακής συµπεριφοράς από το ίδιο µέλος οµάδας στον ίδιο αγώνα, τιµωρείται προοδευτικά (το µέλος της οµάδας τιµωρείται µε µια βαρύτερη τιµωρία για κάθε επαναλαµβανόµενο παράπτωµα).
Ο προσωρινός ή οριστικός αποκλεισµός εξαιτίας προσβλητικής συµπεριφοράς ή επίθεσης δεν απαιτεί µια προηγούµενη τιµωρία.
ΚΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΕΤ
Κάθε κακή συµπεριφορά, που συµβαίνει πριν ή µεταξύ των σετ, τιµωρείται σύµφωνα µε τον κανόνα 22.3 και οι τιµωρίες εφαρµόζονται στο επόµενο σετ.
ΚΑΡΤΕΣ ΤΙΜΩΡΙΩΝ
Προειδοποίηση: προφορικά ή µε χειροσήµανση, χωρίς Κάρτα
Ποινή: κίτρινη κάρτα
Προσωρινός Αποκλεισµός: κόκκινη κάρτα
Οριστικός Αποκλεισµός: κίτρινη και κόκκινη κάρτα(µαζί)
ΤΜΗΜΑ ΙΙ
ΟΙ ΔΙΑΙΤΗΤΕΣ,
ΤΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΤΟΥΣ
ΚΑΙ
ΕΠΙΣΗΜΑ ΣΗΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ
ΔΙΑΙΤΗΤΕΣ
6.1.3, 13.3
ΣΩΜΑ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
ΣΥΝΘΕΣΗ
 
Το σώµα των διαιτητών ενός αγώνα, αποτελείται από τα παρακάτω επίσηµα µέλη:
- τον πρώτο διαιτητή
- το δεύτερο διαιτητή
- το σηµειωτή
- τέσσερις (δύο) κριτές γραµµών
Η θέση τους φαίνεται στο Διάγραµµα 10.
Για Παγκόσµιες και Επίσηµες διοργανώσεις της WOVD, είναι υποχρεωτικό να υπάρχει και ένας βοηθός σηµειωτής.
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
Μόνο ο πρώτος και ο δεύτερος διαιτητής µπορούν να χρησιµοποιούν σφυρίχτρα κατά τη διάρκεια του αγώνα :
ο πρώτος διαιτητής δίνει το σήµα για το σερβίς που ξεκινά τη φάση
ο πρώτος και ο δεύτερος διαιτητής δίνουν το σύνθηµα του τέλους της φάσης, µε την προϋπόθεση ότι είναι σίγουροι πως έχει συµβεί κάποιο σφάλµα και έχουν διαπιστώσει το είδος αυτού.
Μπορούν να σφυρίξουν όταν η µπάλα είναι εκτός παιδιάς για να υποδείξουν ότι εγκρίνουν ή απορρίπτουν κάποιο αίτηµα µίας οµάδας.
Αµέσως µετά το σφύριγµα του διαιτητή για το τέλος της φάσης, οι διαιτητές πρέπει να δείξουν µε την επίσηµη χειροσήµανση:
Άν το σφάλµα σφυρίζεται από τον πρώτο διαιτητή, αυτός/ή θα δείξει:
α) την οµάδα που θα σερβίρει
β) το είδος του σφάλµατος,
γ) τον παίκτη που υπέπεσε σε σφάλµα(αν είναι αναγκαίο).
Ο δεύτερος διαιτητής πρέπει να ακολουθεί τα χειροσήµατα του πρώτου διαιτητή επαναλαµβάνοντας αυτά.
Άν το σφάλµα σφυρίζεται από το δεύτερο διαιτητή, αυτός θα δείξει:
α) το είδος του σφάλµατος,
Δ.1a,
β) τον παίκτη που υπέπεσε σε σφάλµα (αν είναι αναγκαίο). Δ.1b,
Δ.10
γ) την οµάδα που θα σερβίρει, ακολουθώντας τη χειροσήµανση του πρώτου διαιτητή.
Σ’ αυτή την περίπτωση ο πρώτος διαιτητής δεν δείχνει καθόλου το σφάλµα και τον παίκτη που υπέπεσε στο σφάλµα, αλλά µόνο την οµάδα που θα σερβίρει.
4.1.1, 6.3
Σε περίπτωση διπλού σφάλµατος και οι δύο διαιτητές δείχνουν:
α) το είδος του σφάλµατος,
β) τους παίκτες που υπέπεσαν σε σφάλµα (αν είναι αναγκαίο).
γ) την οµάδα που θα σερβίρει, όπως την υποδεικνύει ο πρώτος διαιτητής.
ΠΡΩΤΟΣ ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ
3.3
ΘΕΣΗ
Ο πρώτος διαιτητής εκτελεί τα καθήκοντά του/της όρθιος/α στο ένα άκρο του φιλέ.
ΕΞΟΥΣΙΑ
Ο πρώτος διαιτητής διευθύνει τον αγώνα από την αρχή έως το τέλος του. Έχει την εξουσία πάνω σε όλους τους διαιτητές και στα µέλη των οµάδων.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα οι αποφάσεις του πρώτου διαιτητή είναι οριστικές. Αυτός/ή έχει την εξουσία να απορρίπτει τις αποφάσεις άλλων µελών του σώµατος των διαιτητών, αν παρατηρηθεί ότι έχουν σφάλλει.
Ο πρώτος διαιτητής µπορεί ακόµη και να αντικαταστήσει έναν µέλος του σώµατος των διαιτητών, το οποίο δεν εκτελεί τα καθήκοντά του/της σωστά.
Ο πρώτος διαιτητής ελέγχει επίσης την εργασία των επαναφορέων της µπάλας, και των ανθρώπων που καθαρίζουν και σκουπίζουν το δάπεδο.
Ο πρώτος διαιτητής έχει την εξουσία να αποφασίζει για κάθε θέµα που αφορά
 Κεφάλαιο Ι 7.1
στον αγώνα συµπεριλαµβανοµένων και των θεµάτων που δεν αναφέρονται στους Κανόνες.
Ο πρώτος διαιτητής δεν πρέπει να επιτρέπει καµιά συζήτηση για τις αποφάσεις του. Κεφάλαιο Ι
Όµως, µε αίτηµα του αρχηγού του αγώνα, ο πρώτος διαιτητής θα επεξηγήσει για την εφαρµογή και ερµηνεία των Κανονισµών στους οποίους βασίστηκε η απόφασή του/της.
Αν ο αρχηγός του αγώνα δεν συµφωνεί µε την επεξήγηση του πρώτου διαιτητή και επιλέξει να υποβάλλει ένσταση κατά της απόφασης, αυτός/ή πρέπει αµέσως να δηλώσει ότι διατηρεί το δικαίωµα να υποβάλει και να καταγράψει αυτή την ένσταση στο τέλος του αγώνα. Ο πρώτος διαιτητής υποχρεούται να εγκρίνει αυτό το δικαίωµα του αρχηγού αγώνα
Ο πρώτος διαιτητής είναι υπεύθυνος για να αποφασίσει πριν και κατά τη διάρκεια του αγώνα αν ο αγωνιστικός χώρος, ο εξοπλισµός και οι συνθήκες συµφωνούν µε τις προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή του αθλήµατος.
ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ
Πριν τον αγώνα, ο πρώτος διαιτητής :
επιθεωρεί τις συνθήκες του αγωνιστικού χώρου, τις µπάλες και τον άλλο εξοπλισµό,
κάνει την κλήρωση µε τους αρχηγούς των οµάδων,
22.1
ελέγχει την προθέρµανση των οµάδων.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα, µόνο ο πρώτος διαιτητής έχει την εξουσία:
να προειδοποιεί τις οµάδες,
να τιµωρεί για κακή συµπεριφορά και καθυστερήσεις.
να αποφασίζει για :
α) τα λάθη του παίκτη που σερβίρει, τις θέσεις της οµάδας που σερβίρει, και για το προπέτασµα,
14.3.3, 14.3.5
β) τα λάθη στο παίξιµο της µπάλας,
γ) τα λάθη πάνω από το φιλέ και στο πάνω µέρος του
δ) το επιθετικό κτύπηµα του Λίµπερο και το αντικανονικό επιθετικό κτύπηµα των παικτών της πίσω ζώνης,

ε) το επιθετικό κτύπηµα από παίκτη που δέχτηκε τη µπάλα από πάσα µε δάκτυλα από τον Λίµπερο που βρίσκεται στην µπροστινή ζώνη
στ) την µπάλα που διασχίζει το επίπεδο κάτω από το φιλέ.
Στο τέλος του αγώνα αυτός/ή ελέγχει το φύλλο αγώνα και το υπογράφει. Δ1a,
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ Δ.10
ΘΕΣΗ
Ο δεύτερος διαιτητής εκτελεί τα καθήκοντά του/της όρθιος, έξω από τον αγωνιστικό χώρο, κοντά στο στυλοβάτη, απέναντι από τον πρώτο διαιτητή. 25.3
ΕΞΟΥΣΙΑ
Ο δεύτερος διαιτητής είναι ο βοηθός του πρώτου διαιτητή, αλλά έχει και τις δικές του/της δικαιοδοσίες.
Σε περίπτωση που ο πρώτος διαιτητής δεν µπορεί να συνεχίσει το έργο του/της, ο δεύτερος διαιτητής µπορεί να τον αντικαταστήσει.
Ο δεύτερος διαιτητής µπορεί, χωρίς να σφυρίξει, να υποδείξει λάθη εκτός της δικαιοδοσίας του/της, αλλά δεν πρέπει να επιµένει για αυτά στον πρώτο διαιτητή.
Ο δεύτερος διαιτητής ελέγχει την εργασία του(των) σηµειωτή (ών).
Ο δεύτερος διαιτητής επιβλέπει τα µέλη των οµάδων στους πάγκους και αναφέρει για κακή συµπεριφορά τους στον πρώτο διαιτητή.
Ο δεύτερος διαιτητής ελέγχει τους παίκτες στους χώρους προθέρµανσης 4.2.3
Ο δεύτερος διαιτητής εγκρίνει τις διακοπές, ελέγχει τη διάρκειά τους και απορρίπτει αντικανονικά αιτήµατα. 16, 16.6, 26.2.2.3
Ο δεύτερος διαιτητής ελέγχει τον αριθµό των τάιµ άουτ και των αλλαγών που χρησιµοποιήθηκαν από κάθε οµάδα και αναφέρει το δεύτερο τάιµ άουτ και την 5 και 6 αλλαγή στον πρώτο διαιτητή και στον προπονητή που τον αφορά. 16.1, 26.2.2.3
η
η
Σε περίπτωση τραυµατισµού ενός παίκτη, ο δεύτερος διαιτητής επιτρέπει µία κατ’ εξαίρεση αλλαγή ή δίνει 3 λεπτά για να συνέλθει ο παίκτης
Ο δεύτερος διαιτητής ελέγχει την κατάσταση του αγωνιστικού χώρου, κυρίως την µπροστινή ζώνη. Επίσης, ελέγχει, κατά τη διάρκεια του αγώνα, ότι οι µπάλες ανταποκρίνονται ακόµη στις προδιαγραφές. 1.2.1, 3
Ο δεύτερος διαιτητής ελέγχει τα µέλη των οµάδων στην περιοχή ποινών και
αναφέρει τυχόν κακή συµπεριφορά τους στον πρώτο διαιτητή.
ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ 22.3.2
Στη αρχή κάθε σετ, στην αλλαγή των γηπέδων στο αποφασιστικό σετ και όποτε κρίνεται αναγκαίο, ελέγχει ότι οι πραγµατικές θέσεις των παικτών στον αγωνιστικό χώρο, αντιστοιχούν σε αυτές των φύλλων αρχικής παράταξης.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα, ο δεύτερος διαιτητής, αποφασίζει, σφυρίζει και δείχνει για:
το πέρασµα µέσα στο γήπεδο των αντιπάλων, και στο χώρο κάτω από το φιλέ,
τις λάθος θέσεις της οµάδας που δέχεται το σερβίς, 12.2
την λανθασµένη επαφή των παικτών µε το κάτω µέρος του φιλέ, ή µε την αντένα που είναι στην πλευρά του, 7.5
κάθε ολοκληρωµένο µπλοκ από αµυντικό παίκτη ή προσπάθεια για µπλοκ από τον Λίµπερο, 12.3.1
την επαφή της µπάλας µε κάποιο εξωτερικό αντικείµενο ή µε το δάπεδο, όταν ο πρώτος διαιτητής δεν είναι σε θέση να δει την επαφή. 14.3.3, 15.6.2, 15.6.6
Στο τέλος του αγώνα, υπογράφει το φύλλο αγώνα
ΣΗΜΕΙΩΤΗΣ
ΘΕΣΗ
Ο σηµειωτής εκτελεί τα καθήκοντά του/της, καθισµένος στο τραπέζι της γραµµατείας, απέναντι από τον πρώτο διαιτητή. Δ.1a,
Δ.10
ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ
Συµπληρώνει το φύλλο αγώνος σύµφωνα µε τους Κανονισµούς, σε συνεργασία µε τον δεύτερο διαιτητή.
Χρησιµοποιεί µία κόρνα ή κάποια άλλη ηχητική συσκευή για να δώσει σήµατα στους διαιτητές µε βάση τα καθήκοντά του/της.
Πριν τον αγώνα και τα σετ, ο σηµειωτής:
καταγράφει τα δεδοµένα του αγώνα και των οµάδων, σύµφωνα µε τις
διαδικασίες που ισχύουν και λαµβάνει τις υπογραφές των αρχηγών και προπονητών.
καταγράφει την αρχική παράταξη κάθε οµάδας από το φύλλο αρχικής παράταξης.
Αν δεν µπορέσει να λάβει τα φύλλα αρχικής παράταξης εγκαίρως, ενηµερώνει αµέσως γι αυτό το δεύτερο διαιτητή.
καταγράφει τον αριθµό και το όνοµα του Λίµπερο. 5.2.3.1, 7.3.2
Κατά τη διάρκεια του αγώνα ο σηµειωτής :
καταγράφει τους πόντους που κερδίζονται και επιβεβαιώνει ότι ο πίνακας αποτελέσµατος υποδεικνύει το σωστό αποτέλεσµα, 7.3.2, 20.1.2, 20.3.3.2
ελέγχει τη σειρά του σερβίς για κάθε οµάδα και υποδεικνύει κάθε σφάλµα στους διαιτητές αµέσως µετά το κτύπηµα του σερβίς,
6.1
καταγράφει τα τάιµ άουτ και τις αλλαγές των παικτών, ελέγχοντας τον αριθµό τους, και ενηµερώνει το δεύτερο διαιτητή,
ενηµερώνει τους διαιτητές για ένα αίτηµα διακοπής που δεν επιτρέπεται να γίνει,
ανακοινώνει στους διαιτητές το τέλος των σετ, την αρχή και το τέλος των Τεχνικών Τάιµ-άουτ και τον 8 πόντο στο αποφασιστικό σετ, 16.4.1, 25.2.6, 25.2.7
ο
καταγράφει τις τιµωρίες,
καταγράφει όλα τα γεγονότα όπως υποδεικνύονται από το δεύτερο διαιτητή, π.χ. κατ΄ εξαίρεση αλλαγές, χρόνο ανάρρωσης, παρατάσεις διακοπών, εξωτερικές επιδράσεις κ.ά. 16.4.1, 19.2.2
Στο τέλος του αγώνα, ο σηµειωτής: 17.2, 22.3
καταγράφει το τελικό αποτέλεσµα, 8.2,
σε περίπτωση ένστασης, µε την προηγούµενη έγκριση του πρώτου διαιτητή, γράφει ή επιτρέπει στον αρχηγό της οµάδας να γράψει στο φύλλο αγώνα µία δήλωση για το περιστατικό για το οποίο υποβάλλει ένσταση, 18.2, 18.3
αφού υπογράψει ο/η ίδιος/α το φύλλο αγώνος, λαµβάνει τις υπογραφές των αρχηγών οµάδων και κατόπιν των διαιτητών.

ΚΡΙΤΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ
ΘΕΣΗ
Αν χρησιµοποιούνται µόνο δύο κριτές γραµµών, τότε αυτοί στέκονται στις γωνίες του αγωνιστικού χώρου προς το δεξί χέρι κάθε διαιτητή, διαγωνίως στα 1 ως 2 µέτρα από την γωνία.
Ο καθένας απ’ αυτούς, ελέγχει την τελική γραµµή και την πλάγια γραµµή της πλευράς του/της.
Για Παγκόσµιες διοργανώσεις της WOVD και πρωταθλήµατα ζωνών είναι υποχρεωτική η ύπαρξη τεσσάρων κριτών γραµµών.
Στέκονται στην ελεύθερη ζώνη 1 έως 3 µέτρα από κάθε γωνία του αγωνιστικού χώρου, στην νοητή προέκταση της γραµµής που ελέγχουν. Δ.1b,
ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ
Οι κριτές γραµµών εκτελούν τα καθήκοντά τους χρησιµοποιώντας µία σηµαία (40 Χ 40 εκ.) όπως υποδεικνύεται στο Διάγραµµα 12 για να δείξουν:
την µπάλα «µέσα» ή «έξω» όποτε η µπάλα κτυπήσει στο έδαφος κοντά στη γραµµή(ές) τους.
τις επαφές της µπάλας που πηγαίνει «έξω», από παίκτη της οµάδας που δέχεται την µπάλα
Δ.10
όποτε η µπάλα ακουµπήσει την αντένα, όποτε η µπάλα που σερβίρεται περάσει εκτός του οριοθετηµένου χώρου του φιλέ, κ.λ.π.
κάποιο παίκτη (εκτός από τον παίκτη που σερβίρει) που έχει τουλάχιστον ένα µέρος της έδρας του έξω από τον κυρίως αγωνιστικό χώρο του/της, τη στιγµή του σερβίς.
τα λάθη ως προς την έδρα του παίκτη που πραγµατοποιεί σερβίς.
κάθε επαφή µε την αντένα από την πλευρά του, από κάθε παίκτη κατά τη διάρκεια της ενέργειάς του/της να παίξει την µπάλα ή να παρέµβει στο παιχνίδι.
όταν η µπάλα κατευθύνεται στο αντίπαλο γήπεδο εκτός του οριοθετηµένου διαστήµατος ή αγγίζει την αντένα από την πλευρά του/της
Κατόπιν αιτήµατος του πρώτου διαιτητή, ο κριτής γραµµών πρέπει να επαναλάβει την υπόδειξή του/της.
ΕΠΙΣΗΜΑ ΣΗΜΑΤΑ
ΧΕΙΡΟΣΗΜΑΝΣΗ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ
Οι διαιτητές πρέπει να υποδεικνύουν µε την επίσηµη χειροσήµανση την αιτία των σφυριγµάτων τους (το είδος του σφάλµατος που σφυρίχτηκε ή την αιτία της διακοπής που εγκρίθηκε). Η σήµανση πρέπει να διατηρείται για µία στιγµή, και αν υποδεικνύεται µε ένα χέρι, το χέρι αντιστοιχεί στην πλευρά της οµάδας που έχει κάνει το σφάλµα ή το αίτηµα.
ΣΗΜΑΤΑ ΚΡΙΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΜΕ ΣΗΜΑΙΑ
Οι κριτές γραµµών πρέπει να υποδεικνύουν µε την επίσηµη σήµανση µε σηµαία, το είδος του σφάλµατος που υποδείχτηκε, και να διατηρούν τη σήµανση για µία στιγµή.

ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ
 

(Σημείωση: Αν εισήλθατε σε αυτή τη σελίδα από ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ή από άλλη εξωτερική σύνδεση και βλέπετε ένα μέρος μόνο της σελίδας (frame) πατήστε ΕΔΩ για να επανέλθετε. Ευχαριστούμε)